د ناوری اطلاعات دانشكدة مديريت دانشگاه تهران
دورة 7، شمارة 3 پاييز 1394
ص. 654- 635

بررسي تطبيقي عنوان درس هاي دورة دكتري رشتة مديريت فناوري
اطلاعات در دانشگاههاي معتبر دنيا
مهدي شامي زنجاني1، نرگس فرزانه كندري2
چكيده: هدف اين مقاله، بررسي تطبيقي عنوان درسهاي دورة دكتري رشتة مديريت فنـاورياطلاعات در دانشگاه هاي معتبر سراسر دنيا از جمله ايران اسـت . بنـابراين محققـان بـا بررسـيرتبه بندي هاي مطرح در اين زمينه، اسامي دانشگاه هاي معتبر دنيا و نيز دانشگاه هاي معتبر حوزة فناوري اطلاعات و سيستم هاي اطلاعاتي را بهدست آوردند و 19 دانشگاه مرتبط با رشـته هـايمدنظر را شناسايي كردند. سپس با بررسي و طبقه بندي عنـوان درسهـا، بـر اسـاس بيشـترينتكرار، نُُه درس با عنوان هاي روش شناسي پژوهش در سيسـتم هـاي اطلاعـاتي ، مـديريت داده، مباني فني سيستم هاي اطلاعاتي، توسعة سيستم هاي اطلاعاتي، سمينار در سيستم هاي اطلاعـاتي ، اقتصاد سيستم هاي اطلاعاتي، استراتژي و حكمراني سيستمهاي اطلاعاتي، جنبه هاي اجتمـاعي سيستمهاي اطلاعاتي و سازمان و مديريت را پيشنهاد دادند. در مرحلة بعد، محققان بـه بررسـيدرس هايي پرداختند كه در حال حاضر در دورة دكتري مديريت فناوري اطلاعات دانشـگاههـايايران تدريس ميشود و آنها را با درسهاي پيشنهاد داده شده مقايسه كردند. در پايـان محققـانبر اساس يافتهها پيشنهادهايي ارائه كردند كه مهم ترين آن افزودن رشتة سيستمهاي اطلاعاتي بدون گرايش به درس ها است.

واژه هاي كليدي: بررسي تطبيقي، دورة دكتري، رشتة مديريت فناوري اطلاعـات، سيسـتمهـاياطلاعاتي.

استاديار گروه مديريت فناوري اطلاعات، دانشكدة مديريت، دانشگاه تهران، تهران، ايران
دانشجوي دكتري مديريت فناوري اطلاعات، دانشكدة مديريت، دانشگاه تهران، تهران، ايران

تاريخ دريافت مقاله: 14/12/1393 تاريخ پذيرش نهايي مقاله: 04/05/1394
نويسندة مسئول مقاله: نرگس فرزانه كندري E-mail: nfarzaneh@ut.ac.ir
مقدمه
تربيت نيروي انساني متخصص، مهمتـرين هـدف نظـام آمـوزش عـالي اسـت؛ از ايـن رو تمـام دانشگاهها و مراكز آموزش عالي، رشته هايي را براي تدريس انتخاب مي كنند كه نياز سازمانها و جامعه را به افراد توانمند در حوزههاي مختلف برآورده كند. رشتة مـديريت فنـاوري اطلاعـات ازجمله رشتههايي است كه با ظهور عصر اطلاعات و پيشرفت فناوري، ضرورت آن بـيش از پـيش مشخص ش ده است. تبديل جوامع صنعتي به جوامـع اطلاعـاتي بـا دولـت الكترونيكـي، تجـارتالكترونيكي، شهروندان الكترونيكي، اقتصاد و سازمانهاي دانشبنيان، نياز ايران در حال توسعه را به افرادي آشنا با اين مباحث كه حركت به سوي جامعة جهاني را تسهيل كنند، نشـان مـيدهـد .
همان طور كه فناوري اطلاعات بـ ه سـرعت پـيش مـيرود و كـاربرد آن در جامعـه و سـازمانهـاگسترش مييابد، بايد آموزش افراد اين رشته نيز به روز شود. به ايـن منظـور مـيتـوان از تجربـة دانشگاههاي برتر جهان در اين حوزه بهره برد و با استفاده از درس هاي اين دانشگاهها، دوره هاي آموزشي دانشگاه هاي ايران را بررسي و بازنگري كرد.
گروه مديريت فناوري اطلاعات دانشكدة مديريت دانشگاه تهران، از سـال 1380 بـا پـذيرشدانشجو در مقطع كارشناسي ارشد، آغاز به كار كرد و اين رشته را تا مقطع دكتـري گسـترش داد. هماكنون پنج دانشگاه و مركز آموزشي، شامل دانشگاه تهران، دانشگاه علامه طباطبايي، دانشگاه تربيت مدرس، دانشگاه فردوسي مشهد، دانشگاه آزاد و پژوهشگاه علوم و فناوري اطلاعات، ايـنرشته را تا مقطع دكتري گسترش داده اند (سـازمان سـنجش، 1393). تـلاش ايـن دانشـگاههـا، افزايش رشتههايي مطابق با نيازهاي جامعه است و با توجه به درسهايي كه در دانشگاههاي دنيا تدريس ميشود، سعي در بهروز كردن برنامة دورههاي آموزشي خود دارند. بر اين اساس پاسخ به سؤالهاي زير در بررسي درسها مؤثر خواهد بود:
كدام درسها در رشتة مديريت فناوري اطلاعات/ سيستم هاي اطلاعـاتي مـديريت درمقطع دكتري دانشگاههاي معتبر دنيا بيشترين تكرار و فراواني را دارد؟
چه پيشنهادهايي را ميتوان براي بهبـود عنـوان درسهـاي رشـتة مـديريت فنـاورياطلاعات در مقطع دكتري دانشگاههاي ايران ارائه كرد؟
از نتايج اين مطالعة تطبيقي مي توان به منظور بهبود عنوان درسهاي رشتة مديريت فنـاورياطلاعات در مقطع دكتري دانشگاه هايي كه اين رشته را ارائه ميكنند، استفاده كرد. در اين مقاله، ابتدا ضمن مرور پيشينة پژوهش، مراحل نه گانة اجراي پژوهش معرفي مي شود. پس از طـي ايـنفرايند، از تمام مراحل نتيجه گيري مي شـود و درس هـايي بـراي رشـتة سيسـتمهـاي اطلاعـاتيپيشنهاد خواهد شد.
پيشينة پژوهش پيشينة نظري پژوهش
اين بخش به تشريح ماهيت رشتة سيستمهاي اطلاعاتي مي پردازد و ساير نامهاي ايـن رشـته را معرفي مي كند و در ادامه، تاريخچة اين رشته و هستة فكري آن بررسي مي شود.
سيستمهاي اطلاعاتي در جايگاه رشتة تحصيلي دانشگاهي
هنگامي حوزه اي براي رشتة مطالعاتي/ پژوهشي پذيرفته مي شود كـه اجمـاع گسـتردهاي دربـارة سؤالهاي اساسي آن ميان خبرگان مشاهده شود. به دليل وسعت حوزة سيستمهـاي اطلاعـاتي وارتباط آن با بسياري از رشتهها، مانند مهندسي كامپيوتر و علوم كامپيوتر، چنـين اجمـاعي دربـارة سؤالهاي اساسي سيستمهاي اطلاعاتي امكان ناپذير به نظر ميرسد؛ زيرا سيستمهاي اطلاعاتي، سؤال هاي گوناگون در دامنه اي از تأثير فناوري اطلاعات (تلفن همراه) بر سـلولهـاي مغـزي تـاتأثير فناوري اطلاعات (اينترنت) بر خط مشي سياسي را دربرميگيرد. كـوهن (1970) سـه شـرطشكلگيري مجل ههاي تخصصي، تأسيس جامعهاي از متخصصان و جايگاه موضوع در برنامهها و دورههاي آموزشي و درسي را براي تشخيص ماهيـت هـر رشـته بيـان كـرده اسـت. بـر اسـاسمعيارهاي وي، سيستمهاي اطلاعاتي از هر سه شرط يادشده برخوردارند. مجلـه هـاي تخصصـيبسياري در زمينة سيستمهاي اطلاعاتي منتشر شده است؛ نمونـه اي از جامعـ ة متخصصـان ايـنرشته، انجمن سيستمهاي اطلاعاتي1 است و دورههاي آموزشي بسياري در دانشگاههاي مختلـفدنيا براي آن برگزار شده است كه در اين مقاله بـه بررسـي تعـدادي از آن هـا پرداختـه مـيشـود . همچنين طي دهه هاي اخير، كنفرانسهاي بينالمللي سيستمهاي اطلاعاتي برگـزار شـده اسـت؛ پس ب يترديد ميتوان سيستمهاي اطلاعاتي را در جايگاه رشتهاي جديد در كانون توجه قـرار داد(هايدينگ، 2012).
هستة فكري رشتة سيستمهاي اطلاعاتي چيست؟
سيدروا و همكارانش (2008) در مطالعهاي بهدنبال پاسخ اين سؤال بودند كه هستة فكري رشـتة سيستمهاي اطلاعـاتي چيسـت؟ آنـان از تجزيـه وتحليـل معنـايي بـراي بررسـي پـژوهشهـاي سيستمهاي اطلاعاتي كه در سه مجلة برتر اين حوزه2 بـه چـاپ رسـيدند، بهـره بردنـد . در ايـن
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Assosiation of Information Systems
MIS Quarterly, Information Systems Research, and Journal of Management Information Systems
پژوهش محققان به بررسي چكيدة مقاله هاي پژوهشي از سال 1985 تـا 2006 پرداختنـد و پـنجحوزة پژوهشي عمدة سيستمهاي اطلاعاتي را شناسايي كردند كه عبارت اند از:
فناوري اطلاعات و افراد؛
فناوري اطلاعات و گروهها؛
فناوري اطلاعات و سازمانها؛
فناوري اطلاعات و بازارها؛
توسعة سيستمهاي اطلاعاتي.
از ميان اين پنج حوزة پژوهشي، چهار حوزة اول تعامل انسان و مجموعـه هـاي انسـاني را بـامصنوعات فناوري اطلاعات نشان ميدهد. در واقع هر يك از اين حوزهها منطبق بر يـك سـطحسازماني است؛ اما پنجمين حـوزه ، يعنـي توسـعة سيسـتم هـاي اطلاعـاتي، فنـاوري اطلاعـات وچگونگي توسعة آن را بررسي مي كند. در اين حوزه، گرايش فني بيشتري وجود دارد كه بـر كـاركردسيستم و طراحي انواع مختلف سيستمها و پايگاههاي داده متمركز است. بر اساس اين پـژوهش ، طي اين سالها تغييراتي در حوزههاي كليدي پژوهش سيستمهـاي اطلاعـاتي رخ داده اسـت؛ از جمله كاهش توجه محققان به توسعة مصنوعات فناوري اطلاعات كه با حوزة توسعة سيستمهاي اطلاعاتي در ارتباط است. به طور كلي تعداد مقاله هاي مختص به اين حوزه كاهش يافته و بيشـترموضوعات به سوي مباحث مديريتي و فرايندي توسعة سيستمهاي اطلاعاتي معطوف شده است.
اين روندها نشان ميدهد با گذشت زمان، از تمركز رشتة سيستم هاي اطلاعاتي بـر مسـائل فنـيكاسته شده و بر فرايندهاي كسـب وكـار تمركـز شـده اسـت (سـيدروا، ايوانگلپـولس، والاسـيچ وراماكريشنان، 2008).
پيشينة تجربي
توپي و ديگران (2010) در انجمـن سيسـتمهـاي اطلاعـاتي و انجمـن ماشـينهـاي محاسـباتي1، پژوهشي با عنوان »سيستمهاي اطلاعاتي 2010«2 اجرا كردند و در آن به ارائة راهنمـاي برنامـة درسي دورة كارشناسي سيستمهاي اطلاعاتي پرداختند. اين برنامه تلاش كـرده اسـت نيـاز هـايصنعت را رفع كند و مبنايي مناسب و انطباقپذير براي دانشگاهها فراهم آورد. ايـن راهنمـا بـرايمحيط منحصربه فردي طراحي نشده است، بلكه ساختار آن رهنمودهايي را در خصوص درس هاي اصلي اين رشته و پيشنهادهايي براي گزينش درس هاي انتخاب شـدة متناسـب بـا مسـير شـغلي
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Association for Computing Machinery
IS 2010
دانشجويان و پيشرفت و علاقة آنان، دربردارد. در فرايند بازنگري و توليد ايـن نسـخه، از محـيطويكي براي دريافت نظر انجمنهاي جهاني دربارة رشتة سيستمهاي اطلاعاتي بهره بـرده شـد و مشاركت كل جامعة سيستم اطلاعاتي، معياري براي موفقيت اين مستند بود.
بل (2012) در رسالة دكتري اش، به بررسي برنامة درسي رشـت ة سيسـتم هـاي اطلاعـاتي درمقطع كارشناسي دانشگاه هاي آمريكا پرداخت و مسيرهاي شغلي مرتبط با ايـن رشـته را مطالعـهكرد. پژوهش وي بر مبناي مقايسة جامعة هدف با برنامة درسي سيستمهـاي اطلاعـاتي 2010 و ميزان پيروي دانشگاهها از اين برنامه بود. نتـايج ايـن مطالعـه نشـان داد ميـزان واقعـي پيـروي دانشگاهها از اين برنامه، كمتر از ميزان مورد انتظار است. همچنين برنامـه هـايي كـه مسـيرهايشغلي را مدنظر قرار دادهاند، نتايج بهتري از آنچه در برنامة 2010 ارائه شده است، مشاهده كردند.
لانگنكر، فيناستين و كلارك (2012) در پژوهشي با عنوان »برنامههاي درسي سيستمهـاياطلاعاتي؛ سفري پنجاه ساله« به بررسي ماهيت تغييرات در مهارتهـاي ارائـه شـدة برنامـه هـايدرسي سيستمهاي اطلاعاتي پرداختند. نتيجة مطالعة آنان تغييـر شـايان تـوجهي را در محتـوايبرنامة درسي در اين مدت نشان داد. آنان ضمن بررسي هفت برنامة درسي، 138 مهارت يا درس ديگر را معرفي كردند.
روششناسي پژوهش
روش اين پژوهش، مطالعة تطبيقي محتواي رشتة سيستمهـاي اطلاعـاتي اسـت. روش مطالعـ ة تطبيقي، يكي از روش هاي رايج علوم انساني است كه ابعاد گونـاگون موضـوع مطالعـه را روشـنمي كند و امكان نقد و داوري دوبارة آن را فراهم مي آورد. مطالعة تطبيقي يـا مقايسـهاي، يكـي ازروش هاي پژوهش كمي و كيفي است كه در آن دو يا چنـد متغيـر يـا فراينـد همگـون، بررسـي
مي شود؛ با اين هدف كه با توصيف و تبيين اشتراك ها و اغلب تفـاوت هـا، بتـوان آن پديـدارها راشناسايي كرد و به تفسيرها و احتمالاً تعميم هاي تازه دسـت يافـت. تمركـز مطالعـة تطبيقـي بـرمقايسه است (موضوعي كه مقايسـة آن امكـانپـذير باشـد). هـدف مطالعـة تطبيقـي شناسـاييراه حل هاي تجربه شده يا در حال تجربه به منظور بهـره بـرداري اسـت . بـهطـور عمـده، مطالعـاتتطبيقي سه فرايند توصيف، مقايسه و نتيجه گيري را دربردارند. بر اساس اين روش، بررسي عنوان درس هاي دورة دكتري، طي فرايندي نُه مرحلهاي در قالب شكل 1 انجام شـد كـه در ادامـه ، هـريك از گامهاي معرفي شده و نتايج هر گام تشريح ميشود. ابتدا بر اساس چهار رتبهبندي مطـرحدر سال 2013 (جدول 1)، ده دانشگاه برتر دنيا شناسايي شدند.

جدول 1. دانشگاههاي برتر با مقايسة چهار رتبهبندي مطرح
132588-89317

رتبه دانشگاه 1ر2تبهبندي 34
يو اس نيوز كيو اس استارز شانگهاي آموزش عالي تايمز
2 1 2 2 1 دانشگاه هاروارد5
3 2 3 5 2 دانشگاه استنفورد6
4 4 1 7 3 مؤسسة فناوري ماساچوست7
5 6 6 1 4 دانشگاه پرينستون8
1 5 6 10 5 مؤسسة فناوري كاليفرنيا9
8 9 4 3 6 دانشگاه يال10
7 8 5 5 7 دانشگاه شيكاگو11
10 7 9 4 8 دانشگاه كلمبيا12
12 13 8 7 9 دانشگاه پنسيلوانيا13
6 3 14 20 10 دانشگاه كاليفرنيا (بركلي)14

يافتههاي پژوهش
دانشگاههاي برتر حوزة فناوري اطلاعات/سيستمهاي اطلاعاتي
در اين گام 19 دانشگاه برتر حوزة مديريت فناوري اطلاعات/ سيستمهاي اطلاعاتي با استفاده از پنج رتبهبندي مطرح دانشگاههاي دنيا (رتبهبنـدي شـانگهاي)، آمـوزش عـالي تـايمز، كيـو. اس.
استارز، بلوم برگ بيزينس15 و يو. اس. نيوز انتخاب شدند. اطلاعات هر دانشگاه به منظور بررسـيمنسجم، در قالب يك شناسنامه مستند شد كه 20 رشتة مرتبط را دربرداشت. جدول 2 نمونهاي از
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
US News & World Report
QS Stars
Academic Ranking of World Universities (Shanghai Ranking)
54. Times Higher Education. Harvard
Stanford
Massachusetts Institute of Technology
Princeton
California Institute of Technology
Yale University
University of Chicago
Columbia University
University of Pennsylvania
University of California, Berkeley
Bloomberg Business
شناسنامههاي تدوين شده براي دانشگاه ها است كه اطلاعات درسي از دانشگاه بركلي را در رشتة مديريت اطلاعات و سيستمهاي اطلاعاتي نشان مـي دهـد. جـدول 3 مشخصـات دانشـگاههـايانتخاب شده را نشان ميدهد.
جدول2. بخشي از شناسنامة دانشگاه بركلي

طرح بررسي درس هاي دورة دكتري مديريت فناوري اطلاعات/سيستمهاي اطلاعاتي
دانشكدة مديريت دانشگاه تهران

فرم شناسنامة دانشگاهها
تاريخ تنظيم: 29/1/1393 شمارة فرم: 1
نام دانشكده/ مركز نام كشور نام دانشگاه
دانشكدة اطلاعات آمريكا بركلي
فرصتهاي شغلي هدف از ايجاد رشته نام رشته
هر دو حوزه دانشگاهي و صنعت مربوط به اطلاعات در اختيــار قــراردادن منــابع، پشــتيباني و تشــويقدانشجويان بـراي ارائـة ايـده هـاي جديـد، اجـراي پژوهش و شكلگيري روابط تكاملي ميـان افـراد واطلاعات در دنيا مديريت اطلاعات و سيستمهاي اطلاعاتي
مباحث ارائه شده هدف درس واحد عنوان درس كد درس
اقتصاد اطلاعات
اقتصاد كالاها، خدمات و بسترهاي اطلاعاتي
قيمتگذاري استراتژيك
مكملها و جايگزينهاي استراتژيك
مدلهاي رقابتي
ساختار صنعت شبكهاي و مقررات ارتباط از راه دور
شكلگيري شبكهها و ساختارهاي شبكهاي
توليد همكارانه
امنيت وابسته و حريم خصوصي و … به كارگيري ابزارو اصول اقتصادي شـاملتئوري بـازي، سـازمان صـنعتي، اقتصـاداطلاعـ ات و اقتصـ اد رفتـ اري بـ رايتجزيه وتحليل راهبردهـاي كسـب وكـار ومباحــث خــط مشــي عمــومي دربــارة فناوري هاي اطلاعاتي و صـنايع فنـاورياطلاعات
3 اقتصاد و خط مشي اطلاعاتي 234

از جمله نكات مهم در اهداف دانشگاهها، توجه بـه پـژوهش و تربيـت دانشـجويان محقـق و افزايش درك و قدرت تحليل دانشجويان در حوزة سيستمهاي اطلاعاتي است. اين نكته ميتواند به استادان گروه در ارائة درس با چارچوب هـاي فكـري زمينـهاي آن درس و بـه كـاربردن ابـزار تحليلي كمك كند. نكتة ديگر عنوان رشتههاي مرتبط است كه اغلب آنها سيستمهاي اطلاعاتي است؛ اگرچه هنگام جستوجو، تمام رشتههاي مرتبط بررسي شدند. نكتة شـايان تـوجهي كـه ازبررسي شناسنامهها ب هدست آمد اين است كه از 19 دانشـگاه، دو مـورد بـه رشـتة سيسـتم هـاياطلاعاتي گرايش داشتند.
بررسي عنوان درسها
پس از شناسايي دانشگاههاي برتر دنيا و دانشگاههاي برتـر حـوزة فنـاوري اطلاعـات، دورههـايمديريت فناوري اطلاعات (سيستمهاي اطلاعاتي) و درس هاي مختص به آنها بررسي شد. بـرايبررسي دقيق تر درس ها، شناسنامهاي براي هر دانشگاه تدوين شد.
طبقه بندي در سها
پس از تهية شناسنامهها، براي تشخيص درس هايي كه بيشترين فراواني و تكرار را دارند، عنـواندرس ها بر اساس مشابهت در محتوا طبقهبنـدي شـدند ؛ بـدين ترتيـب مشـخص شـد در بيشـتردانشگاههاي مطرح دنيا چه درس هايي در حوزة مديريت فناوري اطلاعات/ سيستمهاي اطلاعاتي تدريس مي شود. عنوان درس ها در ده طبقة كلي و 14 طبقة جزئي به شرح زير قرار گرفتند:
مباني فني سيستمهاي اطلاعاتي؛ دروس فني علوم كـامپيوتر و سيسـتمهـاي اطلاعـاتي را پوشش مي دهد؛
درس هاي مرتبط با سيستمهاي اطلاعاتي؛ در گروههاي فرعي جنبههاي اجتماعي و اقتصـاد
سيستمهاي اطلاعاتي، مديريت داده، استراتژي و حكمرانـي سيسـتمهـاي اطلاعـاتي قـرارمي گيرد؛
توسعة سيستمهاي اطلاعاتي؛ درس هاي طراحي، تجزيهوتحليـل و بـه طـور كلـي توسـعه ومديريت سيستمهاي اطلاعاتي را دربرمي گيرد؛
سمينار در سيستمهاي اطلاعاتي؛ اين گروه برگزاري سمينار در حوزة سيستمهاي اطلاعاتي و سيستمهاي اطلاعاتي مديريت را شامل ميشود؛
روششناسي پژوهش در سيستمهاي اطلاعـاتي ؛ انـواع درس هـاي مخـتص بـه روش هـايپژوهش در سيستمهاي اطلاعاتي را پوشش مي دهد كه بيشـترين درس هـا بـه ايـن طبقـهاختصاص دارد و اهميت اين طبقه از درسها را براي دانشگاهها نشان ميدهد؛
درس هاي پايه؛ اين گروه جـزء درسهـاي تخصصـي رشـتة مـديريت فنـاوري اطلاعـات/ سيستمهاي اطلاعاتي نيست، اما برخي دانشگاهها گذراندن اين درس ها را براي دانشجويان دورة دكتري ضروري ميدانند كه شامل درسهاي اقتصاد، رفتار سـازماني، رياضـي و آمـار،مالي، پژوهش عملياتي و مديريت است؛
ساير درسها؛ درسهايي هستند كه در هيچ يك از طبقه ها قرار نميگيرند و فراوانـي كمـيدارند.
معرفي در سهاي پيشنهادي
با توجه به طبقهبندي، درس هاي زير براي دورة دكتري مديريت فناوري اطلاعات/ سيسـتم هـاياطلاعاتي پيشنهاد مي شود. جدول 4 فراواني ايـن درس هـا را در 19 دانشـگاه معتبـر جهـان نشـان مي دهد.
جدول 4. فراواني دروس پيشنهادي در دانشگاههاي معتبر دنيا
فراواني نام درس
38 روششناسي پژوهش در سيستمهاي اطلاعاتي
15 مديريت داده
15 مباني فني سيستمهاي اطلاعاتي
14 توسعة سيستمهاي اطلاعاتي
10 سمينار در سيستمهاي اطلاعاتي
7 استراتژي و حكمراني سيستمهاي اطلاعاتي
6 اقتصاد سيستمهاي اطلاعاتي
4 جنبههاي اجتماعي سيستمهاي اطلاعاتي
16 سازمان و مديريت

روششناسي پژوهش در سيستمهاي اطلاعاتي
بر اساس يافتهها، بيشترين فراواني به درس روش پژوهش اختصاص دارد كه اهميت اين درس را در مقطع دكتري نشان ميدهد. با توجه به درس هاي زيرمجموعـة ايـن گـروه، درس روشهـايپژوهش در سيستمهاي اطلاعاتي با هدف آموزش نحوة اجراي پـژوهش در حـوزة سيسـتم هـاياطلاعاتي، معرفي و تجزيه وتحليل چارچوبهاي مفهومي و روشهاي (تحليلي، تجربي، ارزيابي و غيره) به كار گرفته شده در پژوهشهاي سيستم هاي اطلاعاتي براي دانشجويان پيشنهاد مي شـود .
مباحث عمدة اين درس، تمركز بر چگونگي توسعة طرح پژوهش مناسب با توجه بـه سـؤال هـايپژوهشي خاص؛ بررسي چگونگي تجزيه وتحليل تجربي؛ ارائه و تفسير نتايج؛ بررسـي موضـوعات پژوهشي دربارة مسائل فني/ مديريتي نشاندهندة تأثير فناوري اطلاعـات در سـازمان؛ بــررسي راهبرد هاي گوناگون پژوهشي مانند مطالعة موردي، قومنگاري، تئوري زمينـه اي و اقـدامپژوهـي،ايجاد مهارتهايي در زمينة توسعة طرح پژوهش، روش هاي جمعآوري و تحليل دادههاي كيفي و نگارش مقاله هاي پژوهشي در دانشجويان است.
مديريت داده
دومين گروهي كه بيشترين فراواني درس را در جدول طبقه بندي دارد، گروه مديريت داده اسـت . درس مديريت داده با هدف معرفي مفاهيم، روشها و اقدام هاي مديريتي نوين براي كار با دادهها و استفاده از دادهها در سازمان و طراحي و مديريت سيسـتم هـاي پايگـاه دادة سـازماني پيشـنهادمي شود. مباحث پيشنهادي براي اين درس عبـارت انـد از : مـدل سـازي داده ؛ طراحـي فيزيكـي ومنطقي پايگاه داده؛ مديريت پايگاه داده و محيط پايگاه دادة مبتني بر وب؛ روش هـاي دادهكـاويبراي حل مسائل كسبوكار مانند مديريت روابط با مشتري؛ مباحـث پيشـرفته ماننـد پايگـاه دادة توزيعشده، پايگاه دادة شيءگرا، ايجـاد انبـارة داده، طراحـي ابـرداده، مـدلسـازي، طبقـهبنـدي،استانداردسازي، سازماندهي، بازيابي و نمايش اطلاعات؛ روشهاي كامپيوتري بـراي سـازماندهي اطلاعات؛ نمايش اطلاعات شيگرا ؛ سيستمهاي اطلاعاتي مبتني بر وب سازماني.
مباني فني سيستمهاي اطلاعاتي
گروه سوم كه تعداد در سهاي آن شايان توجه است، مباني فني سيستمهاي اطلاعـاتي نـام دارد .
هدف از اين درس، آشنايي اجمالي دانشجويان بـا مباحـث فنـي مـرتبط بـا فنـاوري اطلاعـات وسيستمهاي اطلاعاتي است. از جمله مباحث عمدهاي كه ميتوان در اين درس مطرح كرد، تعامل انسان و كامپيوتر، شبكههـاي كـامپيوتري، هـوش مصـنوعي، رايـانش وب و وبكـاوي، امنيـتشبكه هاي اينترنتي، ارتباطات از راه دور و ارتباطات دادههاي كاري است.
توسعة سيستمهاي اطلاعاتي
گروه بعدي، درس هاي حوزة توسعة سيستمهاي اطلاعاتي است. با توجه به درس هاي اين گروه، هدف درس توسعة سيستمهاي اطلاعاتي، آشنايي دانشجويان با پيشينههاي مختلف چرخة حيات سيستمهاي اطلاعاتي و طراحـي كـارا، معرفـي روششناسـي هـا و تكنيـكهـاي بـه كاررفتـه و تحويل دادنيهاي ايجادشده در توسعة سيستمهاي اطلاعاتي بزرگ، معرفي تئوريها و مدلهـايكاربردي براي تجزيه وتحليل ساختار سيستمها و فرايندهاي تحليل و طراحي سيستمها و مباحثي دربارة مديريت سيستمهاي اطلاعاتي است. مباحث عمدة ايـن درس را برنامـه ريـزي مقـدماتي؛ تجزيهوتحليل امكانسنجي؛ پيادهسازي طـرح؛ بـازنگري سيسـتم پـس از پيـاده سـازي؛ اهـداف،متدولوژي و تحويلدادنيهاي هـر فـاز؛ مفـاهيم و تفكـر سيسـتمي؛ تجزيـه وتحليـل، طراحـي و پيادهسازي الگوريتمها؛ تجزيه وتحليل و طراحي شي ءگرا؛ كاربردهاي رفتاري توسعة سيسـتم هـا و يكپارچگي سيستمهاي اطلاعاتي با فرايندهاي كسب وكار، مباحث پژوهشي چرخة حيـات توسـعة سيستم، اجراي پروژهاي براي آشنايي دانشجويان با روش و تكنيك هاي لازم شامل ميشود.
اقتصاد سيستمهاي اطلاعاتي
هدف از درس اقتصاد سيسـتم هـاي اطلاعـاتي ، آشـنايي دانشـجويان بـا پـارادايمهـاي علمـي وديدگاه هاي پژوهشي مرتبط با اقتصاد فناوريهاي اطلاعاتي، به كارگيري ابزار و اصول اقتصـاديشامل تئوري بازي، اقتصاد اطلاعات و اقتصاد رفتاري براي تحليل راهبرد كسب وكـار در صـنايعفناوريها و سيستمهاي اطلاعاتي است. مباحث عمده اي كه ميتوان براي اين درس پيشنهاد داد عبارت اند از: اقتصاد اطلاعات، كالاها، خدمات و بسترهاي اطلاعاتي؛ قيمتگذاري اسـتراتژيك ومدلهاي رقابتي؛ كالاهاي مكمل استراتژيك؛ شكلگيري شبكه و ساختارها و اقتصاد شـبكه اي؛ سرقت اطلاعاتي؛ مديريت حقوق ديجيتال؛ حريم خصوصي آنلاين؛ بهرهوري فناوري اطلاعات.
سمينار در سيستمهاي اطلاعاتي
درس هاي اين گروه شامل سمينارهايي است كه در حوزة سيستمهاي اطلاعاتي برگزار ميشود و فراواني خوبي هم در دانشگاههاي معتبر دنيا دارد. بنابراين درس سمينار در سيستمهاي اطلاعاتي با هدف آماده كردن دانشجويان براي اجراي پژوهش سيستم هاي اطلاعاتي، ايجاد دركـي عميـقدربارة مسائل پژوهشي و متدولوژيهاي متنوع پژوهشي، مرور پيشـين ة سيسـتم هـ اي اطلاعـاتيمديريت، بررسي تئوريها و چـارچوب هـاي پژوهشـي كـاربردي، مفـاهيم پژوهشـي و پـژوهشسيستمهاي اطلاعاتي، بررسي جنبة فني پژوهش در سيستمهاي اطلاعـاتي ، پيشـنهاد مـي شـود .
مباحث بـه صـورت تف صـ يلي شـامل ايجـاد ارزش از طريـق سيسـتمهـاي اطلاعـاتي؛ پـژوهشسيستم هاي اطلاعاتي ميان سازماني؛ پژوهش سيستم هاي اطلاعاتي گروهي؛ رويكردهاي كيفي و انتقادي به سيستم هاي اطلاعاتي؛ نيازهاي پژوهشي كـاربردي ؛ بررسـي موضـوعات پيشـرفته درفناوريهاي اطلاعاتي مانند شبكههاي بيسيم و سيار؛ فناوريهاي اساسي به كاررفتة محققان در ايجاد سيستمهاي اطلاعـاتي مـديريت؛ نحـوة اسـتفاده از سيسـتمهـاي مـديريت دانـش بـرايتصميم گيريها و حل مسائل سازماني، توسعه و تبادل اطلاعـات پژوهشـي در قالـب گـروههـايكوچك و تبادل نتايج پژوهشها از طريق مباحث، گزارش ها و مقاله ها است.
استراتژي و حكمراني سيستمهاي اطلاعاتي
گروه بعدي درس هايي دربارة استراتژي و حكمراني فناوري اطلاعات و سيسـتم هـاي اطلاعـاتياست كه بر اساس بررسي ها، به دليل مشابهت در مباحث اين دو حوزه، ميتوان آنها را ادغام كرد.
هدف اين درس آشنايي دانشجويان بـا مباحـث مـرتبط بـا توسـعه، پـژوهش و تـأثير حكمرانـياطلاعات بر اقدامات كسب وكار، آشنايي با ديدگاه مديران دربـارة نقـش اسـتراتژيك اطلاعـات وفناوري در سازمانها پيشنهاد مي شود. مباحث عمدة اين درس مديريت و طراحي سازمان فناوري اطلاعات؛ فناوريهاي كليـدي بـراي حكمرانـي فنـاوري اطلاعـات بـر كـاربران و كسـب و كـار؛ استراتژي حكمراني فناوري اطلاعات شامل مـديريت سـبد سـرمايهگـذاري فنـاوري اطلاعـات، ارزيابي ريسكهاي فناوري اطلاعات، چارچوبهاي كنترل فناوري اطلاعـات بـراي سـازماندهيفرايندهاي فناوري اطلاعات و تعيين اهداف كنترلي مديريت و مديريت اطلاعات قابل اطمينـان ، است.
جنبههاي اجتماعي سيستمهاي اطلاعاتي
درس جنبههاي اجتماعي سيستمهاي اطلاعاتي با هدف آشنايي دانشجويان با ادبيات سـازماني وجامعهشناختي دربارة نقش فناوري اطلاعات در سازمانها و جامعه؛ مباحث زمينهاي وسيعتري كه بر انتشار، كنترل، دسترسي و توسعة اطلاعات در جامعه و فرهنگ تأثير ميگذارد؛ بررسـي مبـانيرفتاري فناوري ارتباطي و علوم اطلاعاتي و هم چنين راه هايي كه تئـوري هـا و روشهـاي علـومرفتاري بر درك استفاده، دسترسي و تعامـل افـراد بـا اطلاعـات و فنـاوريهـاي ارتبـاطي تـأثيرمي گذارند، پيشنهاد مي شود. مباحث تفصيلي كه مي تـوان بـراي ايـن درس پيشـنهاد داد ، روابـطميان شخصي و اطلاعات در گروههاي كوچك؛ مسائل اطلاعاتي سازمانها؛ تاريخچـة اطلاعـات؛ زندگي اجتماعي اطلاعات؛ پيامدهاي زيرساخت اطلاعـاتي ؛ خـط مشـي اطلاعـاتي؛ تئـوري هـايروان شناختي استفاده از زبان در ارتباطات مبتني بر كامپيوتر؛ ديدگاههـاي روان شناسـي اجتمـاعيدربارة هماهنگي و كار گروهي؛ تئوري علوم سازماني دربارة روابط اجتماعي، مباحث متـدولوژيكيشامل آزمايشهاي ميداني، روشهاي آماري در علوم رفتاري و تفسير آنها و راهبـرد هـايي بـرايگزارشدهي نتايج مطالعات علوم رفتاري است.
سازمان و مديريت
از آنجا كه برخي دانشجويان از رشتههاي غير مديريتي وارد اين رشـته مـيشـوند ، بـه گذرانـدن درسهاي پايه اي شامل درس هاي مديريتي نياز دارند. بنابراين مباحث درس سازمان و مـديريت شامل تئوريهاي سازماني و مديريتي، تجزيه وتحليـل سـازمان و رفتـار سـازماني بـراي آشـناييدانشجويان با فضاي مديريت و سازمان، پيشنهاد مي شود.
تطبيق عنوان درسهاي پيشنهادي (دانشگاههاي دنيا) با در سهاي فعلي (ايران)
از درس هاي پيشنهادشده در اين پژوهش، ميتوان براي بررسي قوت ها و ضعفهايي كه در حال حاضر بر اساس سرفصلهاي مصوب وزارت علوم در دورة دكتـري مـديريت فنـاوري اطلاعـات تدريس ميشود، پي برد؛ به رفع ضعفها يا بهبود آنها پرداخت و بر قوتها تأكيد كرد.
پس از مقايسة درس روششناسي پژوهش در سيستمهاي اطلاعاتي پيشنهاد شـده بـا درسروششناسي پژوهش در سيستمهاي اطلاعاتي فعلـي، تلفيقـي از مباحـث مـرتبط در درسپيشنهادي بدين شرح بيان مي شود. بر اساس مقايسـة ايـن دو درس كـه عنـوان يكسـان و اهداف مشابهي دارند، پيشنهاد مي شود مبحث »بررسي موضوعات پژوهشي مرتبط با مسائل فني/ مديريتي نشاندهندة تأثير فناوري اطلاعـات در سـازمان« بـا تأكيـد بـر



قیمت: تومان


پاسخ دهید