DOI: http://dx.doi.org/10.22059/jitm.2015.53326
د ناوری اطلاعات دانشكدة مديريت دانشگاه تهران
دورة 7، شمارة 1 بهـار 1394
ص. 124- 105

سنجش مزاياي سيستم هاي سازماني در فرايند تأمين شركت هاي
پيمانكاري با استفاده از اقدام پژوهي
رضا سرخوش1
چكيده: مزيت هاي به دست آمده از استقرار سيستم هاي سازماني بسيار متنوع اند و طي سالهاي متمادي دانشمندان بسياري اين موضوع را مطالعه كردهاند، اما يكي از جنبه هاي اصلي كه كمتر بدان پرداخته شده است، مزيت هاي حاصـل از اسـتقرار در فراينـد تـأمين بـه صـورت خـاص درشركت هاي پيمانكاري است كه درواقع مسئلة اصلي و هدف اين پژوهش را شكل مـي دهـد. از ديگر اهداف پژوهش، مي توان به يافتن دلايل اصـلي پـذيرش سيسـتم هـاي سـازماني و ارائـة چارچوب سنجش مزيت ها با استفاده از كارت امتيازي متوازن اشاره كرد. اين مقاله به دنبال ارائـة چارچوبي با استفاده از بررسي كامل ادبيات پژوهش اسـت و در تـلاش اسـت پـس از سـنجشچارچوب در پروژه هاي سازمان پيمانكاري با استفاده از روش اقدام پژوهي، مزاياي استقرار را نيـز بيان كند. از جمله يافته هاي پژوهش حاضر جـدا از تعريـف بـومي شـده، چـارچوب مزيـتهـايسيستم هاي سازماني و سنجش مزيـت هـاي سيسـتم هـاي سـازماني در سـازمان نمونـه، روش پژوهش تلفيقي با دو رويكرد اثبات گرايي و تفسيري طي دو چرخة كامل اقدام پژوهي است.

واژه هاي كليدي: اقدام پژوهي، سنجش مزايا، سيستم هاي سازماني، شـركت هـاي پيمانكـاري،فرايند تأمين.
1206119-19909

1. كارشناس ارشد مديريت فناوري اطلاعات، دانشكدة مديريت، دانشگاه تهران، تهران، ايران
تاريخ دريافت مقاله: 16/08/1393 تاريخ پذيرش نهايي مقاله: 02/12/1393 E-mail: Reza.sarkhosh@Gmail.com
ناوریدورةبهـارمقدمه
پيدايش سيستم هاي سازماني نشان از آغاز عصر جديدي دارد كـه در آن سـازمان هـا مـي تواننـدنرم افزارهاي خود را براي دستيابي به اطلاعات به هنگام و بي درنگ، يكپارچه كنند. سيسـتم هـايسازماني، گونه اي از سيستم هاي اطلاعاتي از پـيش طراحـي شـدة مقيـاس بـزرگ، بـي درنـگ و يكپارچه اي است كه براي محاسبه گري، ذخيره سازي و انتقال داده براي پشـتيباني جريـان داده وفرايند، گزارش گيري و تحليل كسبوكار در يك سازمان يا ميان چند سازمان، اسـتفاده مـي شـود (سدون، كالورت و يانگ، 2010). شايان ذكر است سيستم هاي برنامه ريزي منابع سـازمان، گونـة اصلي سيستم هاي سازماني اند و منظور از سيستم هاي سازماني در اين مقاله، همان سيسـتم هـايبرنامه ريزي منابع سازمان و به بيان ديگر، فرايندهاي پشت صحنة سازماني (بـك آفـيس ) اسـت .
يكي از اصلي ترين بخشهاي سيستم هاي سازماني، بخشهاي فرايند تأمين است كه با احتسـابدربرگرفتن فرايند مالي در بسياري از سيستم ها، بهعنوان بخش اصلي نام برده مي شـود (مـابرت،سوني و ونكاتارامانان، 2000). درك مزيت هاي استقرار، فارغ از تسهيل در پذيرش سيسـتم هـايسازماني، به دليل واقع بينانهكردن انتظارات پيش از استقرار، به موفقيت آن كمك شاياني مي كند.
مسئلة اصلي اين پژوهش، پرداختن به مزيتهاي سيسـتم هـاي سـازماني در تـأمين شـركت پيمانكاري ايراني است، كاري كه به طور مسلم مشكلات خاص خود را با توجه به متفـاوت بـودنمقولة استقرار سيستم هاي سازماني در ايران و به صورت خاص در شركت هاي پيمانكاري دارد.
شركت هاي پيمانكاري يا پيمانكار عمومي، شركت يا مجموعه اي از شركت هاست كه به طـوركامل توانايي طراحي، تأمين منابع مالي، اجرايي و مديريت را براي انجام امور مهندسي، تداركات، اجرا و مديريت پروژه داشته باشد. اين تعريف نشان مي دهد شـركت هـاي پيمانكـاري يـا اصـولاً صنعت پيمانكاري با ديگر صنايع تفاوت هاي عمده اي دارد. به سبب اين تفاوت ها، نياز هاي سازمان صنعت پيمانكاري با ديگر صنايع اندكي متفاوت است و تحليـل خـاص صـنعت مـذكور را طلـبمي كند. هدف مقالة حاضر، سنجش مزيت هاي استقرار سيستم هاي سازماني در فرايند تأمين كالا و خدمات پروژه در شركتي پيمانكاري، به همراه يافتن دلايل اصلي پذيرش اين سيستم ها است و در اين مسير از چارچوب تفكري كارت امتيازي متوازن كه يكي از مؤثرترين روش هـاي ارزيـابيعملكرد بهشمار مي رود و روش اقدام پژوهي در دو چرخة كامل با دو رويكرد متفاوت اثبات گرايـي و تفسيري بهره برده است. منظور از فرايند تأمين نيز، تأمين كـالاي اصـلي پـروژة شـركت هـايپيمانكاري پس از چرخة مهندسي و پيش از اجرا است. در سيسـتم هـاي سـازماني، بخـش هـاي سيستمي (ماژول) فرايند تأمين، مطابق آنچه گفته شد شـامل بخـش خريـد، انبـارداري، فـروش،حسابداري و مديريت مالي است.
مزاياي سيستم هايفرايندشركت
سؤال اصلي پژوهش بدين شرح است: چگونه مـي تـوان مزيـت هـاي اسـتقرار سيسـتم هـايسازماني را در فرايند تأمين كالا در شركت هاي پيمانكاري سنجيد؟ اين مزيت ها كداماند؟
بدين منظور بخش بعدي به پيشينة پژوهش هاي مشابه در سنجش مز يتهاي سيسـتم هـايسازماني در سازمان ها اختصاص يافته است. در ادامه، ضـمن مـرور روش انجـام پـژوهش در دو بخش مجزا، دو چرخة كامل اقدام پژوهي معرفي مي شود و در انتها با گزارشي از نتـايج، پـژوهشبه پايان مي رسد.
پيشينة پژوهش
در اين بخش ضمن گزارش خلاصه اي از نتايج بررسي پيشينة سنجش مزيت هاي سيسـتم هـايسازماني، مهم ترين يافته ها شرح داده ميشود. جدول 1 تقسيم بندي درستي از پيشينة پـژوهش را مطابق با نياز پژوهش حاضر نشان مي دهد.
جدول 1. پژوهش هاي عمدة مزيت هاي سيستم هاي سازماني
پژوهشگران زمينة تمركز ارزيابي
ماركوس و تنيس (2002)، شنگ و سدون (2002)، اسكاك و لگ (2002)، هـوو وانگ (2007)، مشاورين ديلويت (1998)، گابل و همكاران (2003)، داونپورت و همكاران (2002)، سدرا و گابل (2004)، گفن و راگوفسـكي (2005)، كـاتلر وبندولي (2006)، هريس و داونپورت (2006)، سدون و همكاران (2010) و… مزيت هاي عمومي
گرندلونــد و مــالمي (2002)، اســپاتيس و كنســتانتينيديس (2002 و 2004)، اس پاتيس و آناني اديس (2005)، اس پاتيس (2006)، اس تفانو (2002)، ب وت و همكاران (2000)، پوستون و گرابسكيف (2001) و… مزيت هاي عملكردي و مالي
كيم (2003)، لي و هالپين (2002)، شي و هالپين (2003) و… مزيتها در سازمانهاي پيمانكاري
روزمـن و ويـز (1999)، مـاركوس و تـانيس (2000)، دونالـد چنـد و همكـاران (2005) و… بر اساس كارت امتيازي متوازن

يكي از مؤثرترين مطالعات در زمينة سنجش مزيت هاي سيسـتم هـاي سـازماني را مـي تـوانمطالعة شنگ و سدون (2002) دانست كه در آن چارچوبي جامع براي تخمـين منـافع حاصـل ازسيستم هاي برنامه ريزي منابع سازمان پيشنهاد شده است. اين چارچوب تلاش كرده است منافعي كه سازمان مي تواند با بهره گيري از سيستم هاي برنامه ريزي منابع سازمان كسب كنـد را در پـنجوجه عملياتي، مديريتي، راهبردي، زيرساخت و فناوري اطلاعات و سازماني طبقهبندي كند. نتايج
ناوریدورةبهـار
اين مطالعه همچنان قابليت تعميم دارد و در اين پژوهش نيز بـه منزلـة پـژوهش مرجـع اسـتفاده ميشود.
همچنين در پژوهشي كه اسپاتيس در سال 2006 گزارش آن را منتشر كرد بـا ارزش تـرين ومهم ترين مزيتهايي كه در اثر پياده سازي سيسـتم هـاي سـازماني بـه دسـت مـي آيـد ، افـزايشانعطاف پذيري در توليـد اطلاعـات، افـزايش يكپـارچگي برنامـه هـاي رايانـه اي، بهبـود كيفيـتگزارش ها، كاهش زمان تهية گزارش ها و بهبود تصميم گيري ها بر پاية اطلاعات به موقع و مرتبط حسابداري معرفي شده است. در پژوهشـي ديگـر ، اسـتفانو (2002) نشـان مـي دهـد يكپـارچگينرم افزارهاي كاربردي، تبادل اطلاعات و قابليت هـاي گـزارشگيـري از قـوت هـا و مز يـت هـاي سيستم هاي سازمان ي است، اما نكتة جالب اينكه تمام پژوهشهاي بررسي شـده تأكيـد كـرده انـد ، بهدليل پيچيدگي سيستم هاي سازماني بايد در بلندمدت به دنبال دستيابي به مزيت هاي واقعي اين سيستمها بود (پوستون و گرابسكيف، 2001).
از سوي ديگر، مطالعة پيشينة مزيت هاي سيستم هاي سازماني در سـازمان هـاي پيمانكـاري، مزيتهاي زير را نشان مي دهد (كيم، 2003؛ لي و هالپين، 2002 و شي و هالپين، 2003):
1. بهبود پاسخگويي به مشتريان؛ 2. بهبود همكاري در زنجيـرة تـأمين ؛ 3. افـزايش انعطـافسازماني؛ 4. ارتقاي قابليت تصميمسازي؛ 5. كاهش هزينه و زمان تكميل پروژه؛ 6. ايجاد محـيطكاري يكپارچه؛ 7. تسهيل اتوماسيون؛ 8. در دسترس قراردادن اطلاعـات در محـيط و مـديريت؛ 9. تسهيل فرايند استانداردسازي و ايجاد تغييرات در سازمان و 10. دستيابي بـه تغييـر فراينـدها،افراد و فناوري ها بهصورت يكپارچه و در همة حوزه ها.
با بررسي تمام موارد فـوق و جزئيـاتي كـه بـه دليـل محـدوديت از آوردن آن در ايـن مقالـه خودداري مي شود، شايد بتوان گفت يكي از ضعف هاي پژوهش هاي صـورت گرفتـه در خصـوصارزيابي اثرهاي سيستم هاي سازماني، بهرهنبردن از چارچوب تحليلي مناسب اسـت. پژوهشـگران بسياري ايدة توسعة كارت امتيازي متوازن سيستم هاي سازماني را پيشـنهاد كـرده انـد، امـا فقـطروزمن و ويز (1999) بودند كه از روش كارت امتيازي متـوازن بـراي مـديريت كارهـاي خـاصانجام شده در سيستم هاي سازماني بهره بردند. در سـال 2000 مـاركوس و تـانيس نشـان دادنـد كارت امتيازي متوازن مي تواند بهترين روش براي ارزيـابي مزيـت هـاي حاصـل از سيسـتمهـايسازماني باشد. در نهايت، در سال 2005 دونالدچند و چهار پژوهشگر ديگر از چـارچوبي بـر پايـةكارت امتيازي متوازن براي ارزيابي اثرهاي راهبردي سيسـتمهـاي برنامـهريـزي منـابع سـازمان استفاده كردند. شايد پژوهش دونالدچند را بتوان بهترين پـژوهش در خصـوص ارزيـابي اثرهـاي سيستم هاي سازماني با استفاده از كارت امتيازي متوازن ناميد.
مزاياي سيستم هايفرايندشركت روششناسي پژوهش
تاكنون پژوهشي انجام نگرفته است كه با ديدي جامع، مزيت هاي استقرار سيستم هاي سازماني را در فرايند تأمين بسنجد و شاخصهاي تأثيرپذير را در اين خصوص استخراج كند. به همين دليـلسؤال اصلي اين پژوهش بدين شرح مطرح شده اسـت: چگونـه مـي تـوان مزيـت هـاي اسـتقرار سيستمهاي سازماني را در فرايند تأمين كالا در شركت هاي پيمانكاري سنجيد؟
از آنجا كه اين پژوهش به قصد كاربرد عملي دانش و كاربرد نتايج يافتـه هـايش بـراي حـلمشكلات خاص متداول درون سازمان اجرا شده اسـت، پژوهشـي كـاربردي شـمرده مـي شـود و همچنين از روش اقدامپژوهي بهره برده است. پژوهش در عمل يا به بيـان ديگـر اقـدام پژوهـي، ويژگي هـا يي دارد كـه آن را از روش هـاي پـژوهش ديگـر مجـزا مـي كنـد . مهـمتـرين ويژگـي اقدامپژوهي، روح مشاركتي حاكم بر آن است كه در آن، پژوهشگر از موضع مشاهدهگري خود كه جايگاهي بيرون از موضع فرد درگير با مشكل است، به درون آمده و مي كوشد همراه با او مسـئلهرا شناساي ي كند و پس از يافتن راه حل ها، به ارزيابي آنها بپردازد (باسكرويل، 1999). اقدامپژوهي به شيوه هاي گوناگوني اجرا مي شود كه همگي از چهار ويژگي مشترك برخوردارند: 1. تأكيـد بـراقدام عملي؛ 2. تمركز بر مشكل؛ 3. فرايندي نظام مند و 4. مشـاركت در پـژوهش. معرفـي روش اقدام پژوهي را به كرت لوين در دهة چهل نسبت مي دهنـد، امـا دانشـمندان گونـاگوني از جملـه مايكل بيسي، هاپكينز، دمنسكوب، دريچي (كاستلو، 1385) در فرايند تكميل آن نقش داشته انـد . اقدام پژوهي در بسياري از شاخه هاي كاربردي مانند توسعة سازمان و آموزش روش معتبري است كه از زمان معرفي به كار گرفته شد. اولين جرقه هاي استفاده از اين روش پژوهش در سيستم هاي اطلاعاتي را مي توان به كارهاي پيتر چكلند در سال 1988در خصوص روش هاي تحليل سيسـتمو معرفي آن توسـط وود هـارپر در سـال 1985 نسـبت داد . در سـال 1996 باسـكرويل و هـارپر
مقدمه اي براي استفاده از اين روش پژوهش در مطالعات حوزة سيستم هاي اطلاعاتي ارائه كردند و پس از آن توسط محققان اين حوزه هر روز كاربران بيشتري يافـت. اهـداف پـژوهش، كمبـودمطالعات مرتبط و نيافتن روشي براي دستيابي به اهداف، محقق را بر آن داشت ضمن رفـع نيـازسازمان، پژوهشي را با اين موضوع پايه ريزي كند. ماهيت عملي پـژوهش، تأكيـد بـر دگرگـوني،فرايند چرخه اي و از همه مهمتر توجه به مشـاركت محقـق در كـار عملـي و وظـايف سـازماني، انتخاب روش اقدام پژوهي را به منزلة بهترين روش پژوهش بر محقق مسجل ساخت.
با اين تفاسير و با در نظر گرفتن تمام جوانب اقدام پژوهي، مراحل شكل 1 بـراي انجـام ايـنمهم پي ريزي شده است.
ناوریدورةبهـار

شكل 1. چرخة عمومي اقدام پژوهي پژوهش حاضر
حال به تفكيك، هر يك از فعاليتهاي صورت گرفته در هر مرحله شرح داده مـي شـود . ايـنمراحل با در نظر گرفتن دو چرخة اقدام پژوهي كه طي شش سـال اجـرا شـده اسـت، بـه صـورتگزارش فعاليت ارائه خواهد شد.
چرخة اول؛ اقدام پژوهي
در اولين چرخة اقدام پژوهي با رويكردي كاملاً اثبات گرايانه، درصدد سنجش مزاياي سيستم هـايسازماني با استفاده از چارچوب كارت امتيازي متوازن برآمديم. افق زماني ممكن است تك مقطعي يا چند مقطعي باشد (دانايي فرد، الواني، آذر، 1383). افق زماني اولين چرخـه از نـوع چنـدمقطعي طي سال هاي 1386 تا 1388 است.
تشخيص مسئله
مسئلة اصلي در اين مقطع، روشن نبودن منافعي است كه سازمان بايد پس از استقرار سيستم هاي سازماني از آن بهره مند شود و سؤال اصل يتر اينكه بعد از استقرار، سـازمان بـه چـه مزيـت هـاييدست مي يابد. در واقع اين پيش فرض شكل گرفته بود كه اسـتقرار سيسـ تم سـازماني، مـي توانـد راهكار حل تمام معضلات سازمان باشد. پرواضح است چنين پيشفرضي ميتواند موجب اسـتقرارناموفق سيستم باشد. ساير مشكلات و مسائلي كه محقق را بر آن داشت پژوهشي با ايـن هـدف برنامهريزي و اجرا كند، به موارد زير بازم يگردد:
كمبود منابع علمي و عملي در راستاي برآورد نياز و تأمين هدف پژوهش؛
مزاياي سيستم هايفرايندشركت
نبود پژوهشي مشابه براي شرك تهاي پيمانكاري در وضعيت خاص ايران؛
وضعيت و ويژگي نيازهاي خاص سازماني كه محيط پژوهش است.
برنامه ريزي اقدام
براي پاسخ به سؤال اصلي مطرح شده، اقداماتي مطابق شكل 2 پس از برنامه ريزي به مرحلة اجرا گذاشته شد. شايان ذكر است هر يك از اقدامات نيز به برنامه ريزي جداگ انـهاي نيـاز داشـت كـه به دليل طولا نيبودن آنها از ذكر جزئيات خودداري شده است.

شكل 2. مدل پژوهش در چرخة اول اقدام پژوهي
همان گونه كه در شكل 2 مشاهده م يشود، اين پژوهش در دو بخش عمده و مجزا اجرا شده است. در بخش اول، چارچوب ارزيابي مزاياي سيستم هاي سازماني در فرايند تأمين بـا توجـه بـهكارت امتيازي متوازن ترسيم شد و در بخش دوم، به سنجش علمي چارچوب پيشنهادي پرداختـهشد كه در ادامه نتايج اين سنجش بازگو م يشود.
اقدام عملي
گام اول ـ انتخاب چارچوب مرجع: طي بررسيهاي به عمل آمده كه در بخـش پيشـينه بـداناشاره شده است، محقق كمابيش به اين اطمينان دست يافت كه مطالعة شنگ و سـدون (2002) درخصوص مزيتهاي سيستم هاي سازماني، مرجع اصلي و جامع ترين مطالعـة صـورت گرفتـه درخصوص مزاياي سيستم هاي سازماني با تأكيد بر سيستم هـاي سـازماني در سـال آغـاز پـژوهش
است. با توجه به خاصيت تعميم پذيري چارچوب ارائه شده، محقق آن را چـارچوب مرجـع در نظـرگرفت و ساير گامهاي پژوهش را بر اساس چارچوب شـنگ و سـدون پـي ريـزي كـرد. شـنگ وسدون در اين چارچوب سه سطح را در نظر گرفتند؛ در سطح اول پنچ طبقه معرفي شده است. در سطح دوم اهداف سازماني قرار دارد كه دستيابي بـه مزيـت هـاي سيسـتم هـاي سـازماني در آنامكان پذير است و سطح سوم شاخصهايي است كه مي توان آنها را در سطح سازمان سنجيد.
گام دوم ـ تدوين چارچوب سنجش: در اين مرحله ابتدا از كارت امتيازي متـوازن بـهعنـوانچارچوبي مرجع براي ترسيم چارچوب پيشنهادي پژوهش حاضر استفاده شد. بدين منظور به چهار وجه پيشنهادي كارت امتيازي متوازن، وجه زيرساخت و فناوري اطلاعات نيز اضافه شد؛ چرا كـهوجه هاي نام برده، مي توانند هم از لحاظ تعداد و هم از لحاظ نام تغيير كننـد (كـاپلان و نورتـون،1992). هدف از اضافه كردن وجه زيرساخت و فناوري اطلاعات در كنار چهار وجه مالي، مشتري، فرايندهاي داخلي و رشد و يادگيري، برجسته كردن مزيت هاي سيستم هاي سازماني از لحاظ بعـدزيرساخت و فناوري اطلاعات است. بدين ترتيب، اهداف سازماني مذكور در چارچوب مرجـع كـهدر پنج وجه طبقه بندي شده بود، در وجوه كارت امتيازي متوازن (شامل چهار وجـه اصـلي مـالي،مشتري، فرايند و رشد و يادگيري و يك وجه زيرساخت و فناوري اطلاعات) جانمايي شدند.
همچنين با مطالعه در ادبيات پـژوهش ، تمـام شـاخص هـاي فراينـد تـأمين كـه بـا اسـتقرارسيستم هاي سازماني تأثير مي پذيرند، مشخص شد. در اين مرحله تعدادي از اهداف را نيز محقـقبر اساس مطالعة ادبيات پژوهش به اهداف مرجع اضافه كرد. براي جمـع بنـدي مـي تـوان گفـتچارچوب پيشنهادي از سه سطح زير تشكيل شده است:
سطح اول وجوه مزيت هاي سيستم هاي سازماني را نشـان مـي دهـد كـه بـر مبنـاي كـارتامتيازي متوازن به دست آمده است؛
سطح دوم اهداف سازماني به دست آمده پس از استقرار سيستم هاي سازمان ي را نشان مي دهد كه تمام آنها بر اساس اهداف چارچوب شنگ و سدون در چارچوب پيشنهادي جانمايي شده است؛
سطح سوم اهداف حوزة فرايندي تأمين كالا يا به بيان ديگر، مزيت هاي مورد انتظـار اسـتكه با استقرار سيستم هاي سازمان ي بهدست مي آيد.
گام سوم ـ تأييد چارچوب سنجش: اين گام به كمك پرسشنامة متخصصان طي شـد؛ بـدينترتيب كه با تدوين پرسشنامه اي، چـارچوب اوليـه و ارتباطـات بـين عوامـل مشـخص شـد و از متخصصان در خصوص آن نظرخواهي به عمل آمـد . هـدف از ايـن پرسشـنامه، تأييـد چـارچوبپيشنهادي بود. براساس دادههاي بانكهاي اطلاعاتي شبكه هـاي اجتمـاعي مشـاغل و شـناختمحقق از همكاران اين حوزه، تعداد كل متخصصان يا افراد آشنا بـا فراينـد تـأمين سيسـتم هـايسازماني در تهران، كمتر از 90 نفر برآورد شده است (در سال انجام تحقيق). بدين ترتيـب حجـمنمونة آماري با توجه به داده هاي كمي و پيوسته در جامعة محدود (مؤمني و فعال قيومي، 1389) براي اين پژوهش 47 نفر بهدست آمد كه براي اطمينان 50 پرسشنامه در اختيار متخصصان قرار گرفت و 40 نسخه جمع آوري شد. روش نمونه گيري اين پرسشنامه به صورت طبقه بندي و كـاملاًتصادفي از طبقة مد نظر انجام گرفت. قابليت اعتماد پرسشنامة متخصصان با اجراي روش آلفـايكرونباخ 857/0 به دست آمد. بدين ترتيب پس از كسب اطمينان از قابليت اعتماد (پايايي) و روايي پرسشنامه ( اعتبار محتوا)، وارد مرحلة بعد مي شويم.
گام چهارم ـ سنجش مزاياي سيستم سازماني: مرحلة نهايي، سنجش مزيت هاي سيسـتم
سازماني است كه به كمك پرسشنامة كاربران و توزيع ميان تمام كاربران، مـديران و كارشناسـانمرتبط با پروژة سيستم سـازمان ي در سـازمان نمونـه انجـام گرفـت و نتـايج آن ارزيـابي شـد. در پرسشنامة دوم به بررسي اهداف فرايند تأمين كالا در سازمان نمونه ـ كـه در پرسشـنامة اول بـهتأييد رسيد ـ پرداخته شده است. اين پرسشنامه وضعيت هر عامل را با توجه به اسـتقرار سيسـتمسازماني در سازمان نمونه مي سنجد؛ بدين ترتيب كه كاربران نهـايي، كـاربران اصـلي، صـاحبانفرايند و مديراني كه از مزيتهاي سيستم مـذكور برخـوردار بودنـد، پاسـخ دهنـدگان پرسشـنامة كاربران در نظر گرفته شدند و تأثير استقرار سيستم سازماني بر هـر يـك از عوامـل ذكرشـده دراهداف فرايند تأمين را از ديد خود ارزيابي كردند. از جامعة آماري صدوبيست نفرة كـاربران نهـاييسيستم، تعداد نمونة آماري 66 نفر ب هدست آمد كه براي كسـب اطلاعـات بيشـتر از نمونـههـا وتعميم مناسب نتايج، 100 پرسشنامه در اختيار آنان قرار گرفت و 85 پرسشـنامه جمـع آوري شـد.
نمونهگيري اين پرسشنامه نيز ابتدا بهصورت طبقه بندي و سپس نمونه گيـري كـاملاً تصـادفي از طبقة مد نظر بوده است. قابليت اعتماد پرسشنامة كاربران بهكمك روش آلفـاي كرونبـاخ 803/0 به دست آمد. روايي پرسشنامة دوم نيز با بهره مندي از روش اعتبار محتوا به تأييد رسيد.
ارزيابي نتايج اقدام
روشهاي آماري استفاده شده در ايـن مرحلـه از پـژوهش عبـارتانـد از: آزمـون كولمـوگروف ـاسميرنف كه روش ناپارامتري ساده اي براي تعيين همگوني اطلاعات تجربي با توزيع هاي آماري منتخب است، آزمون فرض آماري ميانگين يك جامعه و تجزيه وتحليل واريـانس فريـدمن بـراي رتبهبندي عوامل.
همانگونه كه گفته شد، 42 پرسشنامه از حجم نمونة آماري متخصصان براي تأييد چارچوب اوليه و ارتباط بين عوامل پرسشنامه جمـع آوري شـد . بـراي اطمينـان از نرمـال بـودن اطلاعـاتجمع آوري شده، آزمون كولموگروف ـ اسميرنف در نمونة اوليه اجرا شد و با توجه به توزيـع نرمـالمتغيرها، با اجراي آزمون پارامتريك ميانگين جامعة آماري، فرضيه هاي پژوهش آزمون شدند.
با توجه به دو نوع سؤال مطرح شده در پرسشنامة متخصصـان ، بايـد از آن تحليـل اسـتنباطيبهعمل آيد كه طي دو مرحله، ارتباط عوامل تأثيرپذير ذكرشده در اهداف فرايند تأمين نسـبت بـهاهداف سازماني چارچوب پيشنهادي تحليل شد و جايگاه اهـداف سـازماني ذكرشـده (برگرفتـه ازچارچوب شنگ و سدون) در وجوه كارت امتيازي متوازن به دست آمد. بدين ترتيب در پرسشـنامة متخصصان كه 60 عامل تأثير پذير فرايند تأمين كالا بر اهداف سازماني را ارزيابي مي كـرد ، تـأثير تمام عوامل فرايند تأمين بر اهداف سازماني تأييد شد، تنها تـأثير دو عامـل افـزايش سـرمايه درگردش و افزايش مسئوليت پذيري بر اهداف سازماني تأييد نشد. سؤال بعدي به جايگاه 24 عامـلاهداف سازماني در وجوه كارت امتيـازي متـوازن اختصـاص داشـت كـه از ديـدگاه متخصصـانتكميل كنندة پرسشنامه، جايگاه عوامل ذكرشده در اهداف سازماني، در وجه هـاي كـارت امتيـازيمتوازن مناسب بود و چارچوب اولية پيشنهادي تأييد شد.
پس از تأييد چارچوب سـنجش و اعمـال تغييـرات، نوبـت بـه مرحلـة آخـر، يعنـي سـنجشمزيت هاي سيستم سازماني در فرايند تأمين كالاي شركت پيمانكاري توسط پرسشـنام ة كـاربرانمي رسد. همان گونه كه گفته شد، 85 پرسشنامة تكميل از جامعة آماري كاربران جمع آوري شد. با كسب اطمينان از همگوني جامعه پس از اجراي آزمون كولمـوگروف ـ اسـميرنف، بـراي آزمـونفرضيه هاي پژوهش، از آزمون پارامتريك ميانگين جامعة آماري استفاده شد. پرسشـنامة كـاربرانوضعيت 58 عامل تأثيرپذير فرايند تأمين را پـس از اسـتقرار سيسـتم سـازمان ي مـي سـنجد و بـهتفكيك، وجوه كارت امتيازي متوازن و فرضيه هاي مستقل را تحليل مي كند. پنج فرضية اصلي به تفكيك وجه هاي اصلي چارچوب، استقرار سيستم سازماني را بر عوامـل تأثيرپـذير فراينـد تـأمين كالا در وجه مد نظر به آزمون مي گذارد. نتيجه آنكه ضمن تأييد تمام فرض ها، همة عوامل بجـزعامل »كاهش كاركنان« در وجه مالي، عامل هاي »بهبود ارتباط بين كاركنان« و »بهبود ارتبـاطبا مشتريان« در وجه مشتري، عامل »تسـهيل تغييـرات مـرتبط بـا سـاختار سـازماني« در وجـهفرايندي، عامل هاي »افزايش امكان ارائة خدمات الكترونيكـي روي وب «، »افـزايش اسـتفاده ازامكانات سفارش هاي الكترونيك«، »افزايش قابليت تبادل اطلاعات با تأمين كننـدگان بيرونـي«، »افزايش قابليت اتصال با شركاي تجاري« و »افـزايش قابليـت اتصـال بـا مشـتريان« در وجـهزيرساخت و فناوري اطلاعات، مثبت ارزيابي شدند و در چارچوب نهايي قـرار گرفتنـد. سـپس بـااجراي آزمون فريدمن به رتبه بندي هر يك از عوامل تأثيرپذير فرايند تأمين پرداخته شد. در ايـنرتبه بندي، عوامل امكان ارائة گزارش ها به چند واحد پولي، امكان ارائـ ة گـزارش هـاي چندزبانـه،كاهش زمان ثبت درخواست ها، كاهش زمان صدور اسناد، افزايش دقت گزارش ها، پنچ عامل اول تأثيرپذير ارزيابي شدند. نكتة مهمي كه در پژوهش حاضـر مشـهود اسـت، اينكـه مزيـت عمـدة بهره برداري از سيستم هاي سازماني در وجوه كارت امتيازي متـوازن بيشـتر مزيـت هـاي رشـد ويادگيري، فرايندي و فناوري است كه نشان مـي دهـد در كـل بـراي سـازمان، اسـتقرار سيسـتم سازماني مي تواند مفيد باشد، اما در بخش هاي تخصصي مانند حسابداري و خريد شايد نرم افزارها و سيستم هاي تخصصي مزيت بيشتري داشته باشند.
تفكر انتقادي
تفكر انتقادي، يعني رفتن به سطحي عميق تر از معناي ظاهري و بازيابي و گشودن مفهومي كـهاغلب در ظاهر آن پنهان است (هابرماس، 1990). با تفكر انتقادي به نتايج اين بخش، مي توان به مطالب زير پي برد:
وجود تعامل دوسويه بين محقق و موضع پژوهش، موجب مـي شـود عوامـل ناشـناختة فراواني در فرايند پژوهش تأثيرگذار باشد؛
برخي عوامل به عنوان مزيت تأييد شده اند، در حالي كه با مشاهده هـاي محقـق سـازگارنيستند و مزيت محسوب نمي شوند؛
درك مورد انتظار و بي واسطه در دامنة سيستم اطلاعاتي كه جزء اهداف اقـدام پژوهـياست با اجراي روش اثباتگرايانه و كمي بهدست نيامده است.
چرخة دوم اقدام پژوهي
پس از اجراي چرخة اول اقدام پژوهي بهصورت اثبات گرايانه، براي محقق محرز شـد حركـت بـه سمت اقدام پژوهي تفسيري بر پاية فعاليت صورتپذيرفته، مي تواند پايه ها و يافتـه هـاي پـژوهشحاضر را بيش از پيش مستحكم كند. همان گونه كه مشخص است، چرخة اول اقـدام پژوهـي بـرپاية جست وجوي پيش بيني كننده در رخدادهاي دنيـاي واقعـي از طريـق يـافتن قواعـد و روابـطعلت ومعلولي ميان عوامل اصلي پژوهش بود كه درعمل با آزمون فرضيه اجرا شد.
برخي از دانشمندان حوزة سيستم هاي اطلاعاتي، روش هاي آماري را براي آزمون فرضيه هاي سيستمهاي اطلاعاتي مناسب نميدانند (بارودي و اورليكووسكي، 1989). به همين دليل محقـقبر آن شد چرخة دوم را بر پاية يافته هاي چرخة اول، اما بر اساس پارادايم تفسيرگرايي اجرا كنـد .
بازة زماني دومين چرخه از نوع چندمقطعي است و به سال هاي 1389 تا 1391 اختصاص دارد.
تشخيص مسئله
در دور اول مزيت هايي مشخص شد كه سازمان بايد پس از استقرار سيستم هـاي سـازماني از آن بهره مند شود. در اين مقطع مسئلة اصلي دوري از عينيت گرايي و دخيل كـردن ذهنيـت گرايـي درفرايند پژوهش است. سؤ ال اينگونه مطرح مي شود كه بعد از استقرار سيستم سازماني، از ديـدگاهكاركنان و مديران، سازمان به چه مزيت هايي در فرايند تأمين دست يافته است. كاركنان سازمان به چه دركي از مزيتهاي استقرار رسيده اند و تا چه حدي استقرار سيستم را بـراي پيشـبرد امـور مفيد مي دانند. اين بخش به تحليل نظام مند و معنـ ا دار از مشـاهدة مسـتقيم و تفصـيلي كاركنـان لايه هاي مختلف سازمان در وضعيت و حالت طبيعي بهمنظور درك و تفسير چگونگي بهره منـدياز مزيتهاي استقرار سيستمهاي سازماني در فرايند تأمين در سازمان نمونه مـيپـردازد . درواقـع، مسئله برخوردار نبودن از چنين درك و تفسيري است.
برنامه ريزي اقدام
براي درك مسئلة پژوهش بايد اقداماتي برنامه ريزي شـود و در آن راسـتا مراحلـي را طـي كـرد. انتشار مقاله هاي جديد در خلال اجراي چرخة اول پژوهش و پس از آن، محقق را بر آن داشت در ادبيات پژوهش بازنگري كند. براي مثال، سدون و همكاران در سال 2010 مقالهاي منتشر كردند كه برپاية تحقيقات فاز اول و تكميل كنندة مطالعات قبلي بود (سدون، كـالورت و يانـگ، 2010). ب راي هم ين بـازنگري در ادبي ات پ ژوهش در دس تور ك ار ق رار گرف ت . ش كل 3 مراح ل برنامهريزي شده در چرخة دوم اقدام پژوهي با رويكرد تفسيري را نشان مي دهد.

ادبيات

در

بازنگري
پژوهش

جامع

تعيين
ة

هدف

مشاهده

و

مصاحبه

عملي

تحليل

تلخيص
ا

فاز
پژوهش

ول

روش

بازنگري
پژوهش

ادبيات

در



قیمت: تومان


پاسخ دهید