DOI: http://dx.doi.org/10.22059/jitm.2015.51165
د ناوری اطلاعات دانشكدة مديريت دانشگاه تهران
دورة 6، شمارة 4 زمستان 1393 ص. 648- 629

تبيين مدل عوامل تأثيرگذار بر اثربخشي آموزش الكترونيكي در
دورههاي كارشناسي ارشد دانشگاه هاي علم وصنعت و تهران
مهدي خيرانديش 1
چكيده: اثربخشي دورههـاي مجـازي، يكـي از چـالش هـاي پـيش روي برگزاركننـدگان ايـندوره هاست كه تحت تأثير عوامل مختلفي قرار دارد. بر اين اساس، پژوهش پيش رو به بررسـيعوامل مؤثر بر اثربخشي آموزش الكترونيكـي پرداختـه اسـت. پـژوهش حاضـر از نظـر هـدف،توصيفي ـ پيمايشي است و از نظر نوع استفاده، كاربردي به شمار ميرود. ابـزار اصـلي پـژوهش ، پرسشنامة محقق ساخته است. در اين راستا، 106 نفر از مديران، كارشناسان و مدرسان دوره هاي آموزش الكترونيكي به صـورت تصـادفي طبقـهاي انتخـاب شـدند و بـا مطالعـة مبـاني نظـري، جمع آوري اعضاي نمونه و كاربرد روش حداقل مربعات جزئي، پنج دسته از عوامل اصلي مـ ؤثر بر اثربخشي آموزش الكترونيكي، شامل عوامل مرتبط با دانشگاه (مؤسسة آموزشي برگزاركننـد ة دوره)، ويژگي هاي دانشجو، ويژگي هاي مدرس، عوامل آموزشي و عوامل محيطي شناسايي شد.
همچنين، نتايج پژوهش نشان داد كه عامل آموزش و عامل مرتبط با دانشگاه، بـه ترتيـب دارايبيشترين و كمترين تأثير بر اثربخشي آموزش هاي الكترونيكي هستند.

واژه هاي كليدي: آموزش، آموزش الكترونيكي، اثربخشي آموزش الكترونيكي، فناوري اطلاعات.
1206119-19909

1. استاديار مديريت دولتي، دانشكدة مديريت دانشگاه علوم و فنون هوايي شهيد ستاري، تهران، ايران
تاريخ دريافت مقاله: 18/01/1393 تاريخ پذيرش نهايي مقاله: 08/05/1393 E-mail: dr.me.kh@gmail.com
مقدمه
عصر حاضر، عصر انقلاب اطلاعات است؛ عصري كه با ايجاد تحـولات عمـده در شـيوة زنـدگيانسان ها، موجب شكل گيري مفهومي به نام جامعة اطلاعاتي شده است (ميلادي و ملك محمدي، 1389). انقلاب چهارم، محصول كاربرد رايانه و مخابرات در عرصة اطلاعات بود كـه جهانيـان راپس از انقلاب صنعتي در قرن نوزدهم، به عصر اطلاعات در هزارة سـوم رهسـپار كـرد. يكـي ازمفاهيمي كه در حال تغيير شكل كلي و دگرگوني كامل است، آمـوزش و مفـاهيم مـرتبط بـا آن است (سهرابي يورتچي، موسي خاني، شفيعا و يزداني، 1389). در حال حاضر، يكي از اساسيترين مباحث در آموزش علوم آن است كه مراكز آموزشي چگونه بايد دانشجويان را براي جامعهاي كـهبه گونه اي فزاينده در حال اطلاعاتي شدن است، آماده كننـ د (انجنگـا و فـوري، 2010). آمـوز ش يكي از ابزارهاي اصلي توسعة منابع انساني است كه كانون توجه بسـياري از مـديران قـرار دارد. همچنين يكي از راه هاي اصولي و منطقي در زمينة بهكارگيري تواناييهـا و اسـتعدادهاي نهفتـة افراد جامعه محسوب مي شود (حقيقـت دوسـت، 1386). كـاربرد فنـاوري اطلاعـات و ارتباطـات،محيط هاي آموزشي را به سوي مجازي شدن سوق داده است و ارتباطات ميان افـراد را بـه منظـور آمـوزش و گسـترش دانـش تسـهيل كـرده اسـت (احـديان، 1383). بـراي مثـال، 31 درصـد از دانشجويان كالج هاي آمريكا در پاييز 2010، حداقل يك درس را به صورت آمـوزش الكترونيكـيگذرانده اند (بل و فدرمان، 2013).
در تعريفي وسيع، آموزش الكترونيكي شامل هرگونه استفاده از فنـاوري هـاي وب و اينترنـتبه منظور خلق تجربه هـاي يـادگيري اسـت (هورتـون و هورتـون، 2003). آمـوزش الكترونيكـيپيشرفته ترين روش آموزشي مطرح در دنياي امروز است و از انواع فناوري هـاي پيشـرفته ماننـد،شبكه هاي اينترنتي، بانك هاي اطلاعاتي، مـديريت دانـش و… بهـره مـي بـرد . در تعريـف ديگـر،آموزش الكترونيكي به آموزش هايي اطلاق مي شود كه مباحـث علمـي از طريـق وسـايل ارتبـاط الكترونيكي همچون، اينترنت، اينترانت، اكسترانت و هايپرتكست به دانشجويان انتقـال مـي يابـد (گاوينداسامي، 2002).
با ورود به هزارة سوم، شاهد تغييرات سريع در فناوري ها و شدت پيچيدگي محيط هستيم. در چنين وضعيتي، ايجاد مزيت پايدار نيازمند نوع جديدي از سازمان هاست كه قابليت ايجـاد دانـشكيفي را داشته باشند (رهنورد و محمدي، 1388). كيفيت، هزينه و بهرهوري، به مثابه سـه عنصـر اساسي، همواره كانون توجه مديريت سازمان ها و مؤسسه ها قرار دارند، با وجـود ايـن بـر عنصـر كيفيت بيش از دو عنصر ديگر تمركز ميشود؛ زيرا عوامل هزينه و بهره وري به نوعي تحت تأثير كيفيت قرار مي گيرند (مهديون، 1391). كيفيت آموزش نيز از اين قاعده مستثنا نيست.
بيان مسئله
آموزش عالي به مثابه سازمان ارائه دهندة خدمات آموزشي، نقش انكارناپذيري در پيشرفت جوامع و به خصوص سازمان ها دارد. كيفيت آموزش، يكي از عوامل اصلي پيشرفت هر جامعه اي محسـوبمي شود (سيتزمان، كريگر، اسيوارت و ويشر 2006)؛ با اين حال اغلب كشورها بـهدلايلـي چـون ، افزايش روزافزون تقاضا بـراي تحصـيلات، كمبـود كـادر آموزشـي متخصـص، نيـاز بـه ارتبـاطچهره به چهرة معلم و شاگرد، نياز به افزايش فضاي آموزشي و ظرفيت پذيرش محدود در نظام هاي آموزشي حضوري، امكان آموزش گسترده با استفاده از نظام آموزشي حضـوري را ندارنـد (سـيفه،لوگا، سانگا 2007). بنابراين، اغلب دانشگاه ها در حال تلاش براي افزايش اثربخشي فناوري هـاينوظهور در فعاليت هاي آموزشي خود هستند (انـدون و سـيرتيانو، 2009). تخصصـي شـدن علـومموجب شده است كه روزبه روز نياز به آموزش عالي در جهـان جـوان فعلـي (50 درصـد زيـر 25 سال) ، افزايش يابد (يعقوبي ، 1387). تقاضاي آموزش الكترونيكي در سطح آموزش عالي با توجـهبه منافعي كه اين سبك از آموزش دارد، در برنامة آموزشي دانشگاه ها رو به افزايش گذاشته است (زامير، 2010). با وجود اين بل و فدرمان (2013) معتقدند كمتر مطالعـه اي وجـود دارد كـه تمـام جنبه هاي مؤثر بر اثربخشي آموزش الكترونيكي را مد نظر قرار داده باشد.
شكي نيست كه ايجاد و ادارة مؤسسه هـاي آمـوزش الكترونيكـي فوايـد بسـيار زيـادي دارد .
افزايش تعداد دانشجو، حذف بسياري از موانع فيزيكي و جغرافيايي، دسترسـي سـريع و مـؤثر بـه منابع اطلاعاتي دنيا، امكان برقراري ارتباط بيشتر و گسترده تر ميان استادان و دانشجويان، جـذباستادان و نيروي انساني زبده و متخصص از سراسر دنيا، حذف يا كاهش موانع و محدوديت هـاي دست وپا گير اداري، غني سازي سرمايه هاي انساني، كاهش هزينههاي آموزشي، امكـان فراگيـريدر هر سن و سال، تحقق عدالت در نظام آموزشي، هماهنگي سرعت آموزش با توانايي فراگيران، انعطاف پذيري فرايند يادگيري و…، نمونه هايي از فوايـد آمـوزش الكترونيكـي هسـتند (وِنكـاتش،2000). اين نوع آموزش، عرصة مناسبي براي ظهور و بروز استعدادها، خلاقيـت و نـوآوري هـايافراد است و موجب افزايش كارآيي فرايندهاي آموزش مي شود (ديلمقاني، 1383)1. با اسـتفاده ازنظام آموزش الكترونيكي، يكي از انواع آموزش هاي از راه دور، مي تـوان نيازهـايي چـون كمبـود نسبت استاد به دانشجو، كاهش فضاي آموزشي، كاهش هزينه هاي سرانه و كـاهش مهـاجرت وجابه جايي دانشجو و يادگيري در هر زمان و مكان را برآورده كرد.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. http://library.tebyan.net/newindex.aspx?pid=102834&ParentID=0&BookID=79836&Meta DataID=17130&Volume=1&PageIndex=0&PersonalID=0&NavigateMode=CommonLibra ry&Content=
با وجود اهميت و منافع آموزش هاي الكترونيكي، دست انـدركاران آمـوزش بايـد از اثربخشـيدوره هاي آموزش الكترونيكي اطمينان حاصل كنند. بسياري عقيده دارند كه اغلب مؤسسـه هـاي برگزاركنندة دوره هاي آموزش الكترونيكي در تحقق اهداف خود چندان موفق نبوده اند (سـيتزمان،كريگر، اسيوارت و ويشر، 2006).
پيش از هرچيز بايد روشـن شـود كـه اثربخشـي چيسـت؟ هـدف از برگـزاري دورة آمـوزشالكترونيكي در مقطع كارشناسي ارشد، زيرمجموعه اي از اهداف كلان آموزش است. در كشور مـارسالت هاي آموزش عالي عبارتند از: تربيـت و توسـعة منـابع انسـاني بـراي برنامـه هـاي توسـعةاقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جامعه؛ ارتقاي سطح دانش و فرهنـگ عمـومي و پاسـخگويي بـهتقاضاي اجتماعي براي آموزش عالي؛ دستيابي به توسعه و ارتقـا ي فنـاوري؛ گسـترش مرزهـايدانش و كسب موقعيت علمي مناسب كشور در سطح بين المللي؛ مشاركت مؤثر در فرايند توسـع ة اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي (خواجه شاهكوهي و صحنه، 1387).
واژة اثربخشي به معناي تحقق اهداف است و بديهي است كه هدف اصلي آموزش الكترونيكـي(مانند هر نوع ديگري از آموزش)، ارتقاي دانش و مهارت هـاي نيـروي انسـاني بـا بـه كـارگيريبرنامه اي به روز است (كيا، 1388). بنابراين، تلاش در راسـتاي افـزايش اثربخشـي ايـن دوره هـا ، وظيفة اصلي همة افرادي است كه به نوعي در برگزاري اين دوره ها سهيم اند. اثربخشي آمـوزشالكترونيكي سه بعد اساسي دارد: بعد شناختي (دانش)، بعد احساسي (نگـرش ) و بعـد رفتـاري يـامهارت انتقال دانش به امور جاري (مقدسي و نوروز زاده، 1388).
بررسي تعداد دانشجويان دانشگاه ها و مؤسسه هاي آموزش عالي دولتي و غير دولتي در سـالتحصيل 87-1386، نشان مي دهد كه 1/0 درصد از دانشجويان به شـكل الكترونيكـي تحصـيلكرده اند، حال آنكه همين آمار در سال تحصيلي 92-1391 افزايش يافته و به 3/1درصـد رسـيده است (آمار آموزش عالي ايران، 1392). گسترش آموزش مجازي در بخش آموزش عـالي و لـزومبررسي اين نوع از آموزش، پژوهشگر را بر آن داشت تا به اين سؤال پاسخ دهد كه چه عواملي بر اثربخشي دورههاي آموزش الكترونيكي تأثير مي گذارند؟ پـژوهش پـيش رو در پـي تبيـين مـدل جامعي است كه اين عوامل را دسته بندي كند و ضريب تأثير هريك را نشـان دهـد. پـژوهش در زمينة اثربخشي دوره هاي آموزش الكترونيكي به تصميمگيران كمك مي كند تا با شناسايي عوامل مؤثر بر اثربخشي دوره هاي آموزش الكترونيكي، راهبردهاي مناسبي براي سرمايهگذاري بيشتر در عوامل اثربخش و طراحي مجدد يا حذف عوامل غير اثربخش به كار گيرند.

پيشينة پژوهش
يكي از نكات مهم در موفقيت دوره هاي آموزش الكترونيكي دانشگاه ها، ميزان آمادگي آنها بـراياجراي چنين دوره هايي است. مدلهاي سنجش آمادگي الكترونيكي در سطوح ملي، بينالمللي يـاسازماني معرفي شدهاند (سيدجوادين، شهبازمرادي، حسنقلي پـور و داوري، 1389). بـي شـك هـردانشگاهي با هر وضعيتي، تـوان برگـزاري دورههـاي آمـوزش الكترونيكـي، بـه خصـوص مقطـعكارشناسي ارشد را ندارد. به هر حال، آموزش الكترونيكـي نـوعي از خـدمات الكترونيكـي اسـت. خدمات الكترونيكي بر اساس تعريف صادقي مقدم، نوروزي، جمشيدپور و انواري رسـتمي (1393) خدمت مبتني بر وب يا خدماتي است كه به صورت تعاملي در اينترنت تحويل مي شوند. مدل هـاي گوناگوني براي ارزيابي آمادگي مؤسسه ها به منظور برگزاري دوره هاي آموزش الكترونيكـي وجـوددارد كه مشهورترين آنها مدل چپنيك (2000)، مدل روزنبرگ (2000)، مدل اندرسـون (2002) و مدل آيدين و تاسكي (2005) است.
چپنيك (2000)1 ابزاري به منظور ارزيابي آمادگي سازمان براي يـادگيري الكترونيكـي ابـداع كرده است. او ابزار خود را مدل سنجش نيازهاي يادگيري الكترونيكي مي نامد. از ديدگاه وي، اين مدل توان پاسخگويي به اين سؤال ها را دارد: 1. آيا مي توان اين كار را انجام داد؟ 2. چگونه بايـدانجام داد؟ 3. دستاوردها چه خواهند بود و چگونه بايد آنها را اندازه گيري كرد؟ وي به اين منظـور66 پرسش را در قالب هشت عامل كلي بدين شرح دسته بندي كرد: عوامل روانشناختي، عوامـل جامعهشناختي، عوامل محيطي، عوامل مرتبط با منابع انساني، عوامل مـالي ( بودجـة تخصيصـي)، عوامل نرم افزاري، عوامل سخت افزاري، عوامل مرتبط با محتوا.
بر اساس مدل روزنبرگ (2000)، از هفت عامل مـي تـوان بـراي ارزيـابي مؤ سسـة آموزشـي استفاده كرد. آمادگي مؤسسه (اين عامل بر دسترسي بـه فنـاوري هـاي مناسـب و آمـادگي افـراد سازمان تأكيد دارد)، ماهيت متغير يادگيري و يـادگيري الكترونيكـي، ارزش طراحـي يـادگيري واطلاعاتي، مديريت تغيير سازماني، ساختاردهي دوبـارة يـادگيري ، صـنعت يـادگيري الكترونيكـي (توانايي سازمان براي تعامل با بازار يادگيري الكترونيكي و برون سپاري در ايـن بخـش سـنجيدهمي شود) و تعهد شخصي (ميزان تعهد مسئولان به يادگيري الكترونيكي).
اندرسون (2002) مدلي را متشكل از پنج عامل با عنوان C5 ارائه داد و پرسش هايي را بـراي ارزيابي آمادگي يادگيري الكترونيكي سازمان ها بر مبناي اين مدل مطرح كرد. عوامـل موجـود دراين مدل عبارتند از:
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
.1 Chapnick, S. (2000). Are You Ready for E-Learning?
فرهنگ: آيا فرهنگ سازمان از آموزش الكترونيكي حمايت مي كند؟
محتوا: آيا محتواي مد نظر براي يادگيري الكترونيكي مناسب است؟
قابليت: آيا قابليت سخت افزار، زيرساخت و پشتيباني، مناسب است؟
هزينه: آيا سازمان توانايي پرداخت هزينه هاي برگزاري آموزش الكترونيكي را دارد؟
فراگيران: آيا فراگيران (دانشجويان) توان انطباق با اين سيستم آموزشي را دارند؟ آيدين و تاسكي (2005) به چهار عامل براي ارزيابي آمادگي سازمان براي حركـت بـه سـمتآموزشهاي الكترونيكي اشاره كردنـد؛ فنـاوري، نـوآوري، افـراد و توسـعه. منظـور از فنـاوري دردسترس بودن نرم افزارها و سخت افزارهاي مناسب است. نوآوري بـه معنـاي تجربـه هـاي گذشـتة مؤسسة آموزشي در ب هكارگيري رويه ها و تغييرات جديد در سازمان است. مقصود از افـراد در ايـنمدل، ويژگي هاي منابع انساني مؤسسة آموزشي است و درنهايـت توسـعه بـه معنـاي فضـاي بـازسازمان براي پذيرش تغيير است.
هاگز و آتوِل (2003) متغيرهاي مهارتهاي ورودي، ويژگيهاي فردي، انگيـزش، نگـرش و سواد رايانه اي را از عوامل تأثيرگذار بر اثربخشي آموزش الكترونيكي مي دانند. گـوري روزنبوليـت(2005) بر اين باور است كه نگرش دانشجو نسبت به آمـوزش الكترونيكـي و تمايـل وي بـراييادگيري از طريق آموزش مجازي، بر اثربخشي آموزش الكترونيكي تأثير دارد. امروزه، رضـايت ونگرش مثبت دانشجويان (كاربران نهايي)، جايگزين اصلي معيارهاي كلي اثربخشي سيستمهـاياطلاعاتي شده است (الهي و نامدارايان، 1389). نتـايج مطالعـات جهانيـان و اعتبـار (1391) نيـزحاكي از آن بود كه دانشجويان ايراني نگرش چندان مثبتي نسبت به آموزش الكترونيكي ندارنـد .
سهرابي يورتچي و همكاران (1389) شش دسته عوامل تأثيرگذار بر رضايت دانشجويان آمـوزشالكترونيكي را به ترتيب استاد، دانشجو، مديريت سيستم آموزشـي، محتـواي آموزشـي، خـدمات و شبكة اجتماعي برشمردند. از ديـدگاه پاسـريني و گرانگـر (2000) نگـرش، انگيـزش و باورهـاييادگيرندگان، بر كيفيت آموزش الكترونيكي مؤثرند.
بهمنظور طراحي محيط هاي يادگيري الكترونيكي مؤثر، لياو (2004) مديريت بر سه حيطـه رامهم مي داند؛ ويژگيهاي يادگيرنـدگان، سـاختار آمـوزش (سـاختارهايي مبتنـي بـر محـيط هـاييادگيري مستقل كه در آن هر كاربر فرصت زيادي براي يادگيري متناسب با توانمندي هاي خـوددارد) و تعامل (مقصود، تعاملِ ميان يادگيرنده با ساير يادگيرندگان و يادگيرنده بـا آمـوزشدهنـدهاست). تعاملات گروهي سبب شكلگيري نوعي از يادگيري مشاركتي ميشود كـه بـه يادگيرنـدهكمك ميكند در حيطة مباحث مطروحه، رشد كند (ويگاتوسكسي، 1978). زماني كه يادگيرندگان در حال گسترش تعامل خود با استادان و ساير يادگيرندگان هستند، احتمال افزايش دانش خود را بيشتر مي كنند؛ چراكه بسياري از مقوله هاي يادگيري در بستر اجتماعي شـكل مـي گيرنـد و ايـنفرايند موجب شكل گيري ساختار متقابل ادراكـي مـي شـود (برونـر، 1971). براسـاس معيارهـاياساسي يادگيري متقابل، سه نكتة عمده در محيط هاي يادگيري الكترونيكي وجود دارد: يـادگيريمستقل، محيط هاي چندرسانه اي و يادگيري مبتني بر مشاركت آموزشدهنده (سيدنقوي، 1386).
يكي ديگر از عوامل مؤثر بر اثربخشي آموزش الكترونيكي، گرايش و ديدگاه دست انـدركارانبرگزاري دورههاي آموزش الكترونيكي است (لياو، 2004). بر اساس مفاهيم مدل سه حلقه اي لياو (2004)، كيفيت سيستم، عامل اساسي مؤثر در شكلدهي به نگرشهـاي احساسـي، شـناختي ورفتاري مدرسان و دانشجويان دوره هاي آموزش الكترونيكي محسوب مـي شـود . نتـايج پـژوهشسيدنقوي (1386) نيز نشان داد كه مدرسان دورههـاي آمـوزش الكترونيكـي در ايـران، سـابقه وتجربة خوبي در استفاده از رايانه و اينترنت دارند و همچنين از دانش و تجربة مناسبي در اسـتفادهاز ابزارهاي كمك آموزشي مبتني بر رايانه (مانند پاورپوينت، ابزارهاي يـادگيري الكترونيكـي و…) برخوردارند. وي از طريق چهار متغير عمدة خودكاميابي، رغبت، مفيدبودن و قصد استفاده از ابـزارالكترونيكي، به اين نتيجه رسيد كه مدرسان دوره هاي آموزش الكترونيكي، نگرش بسـيار مثبتـيبه يادگيري الكترونيكي دارند. در كنار نگرشهـا و مهـارتهـاي فـردي اسـتادان و دانشـجوياندوره هاي آموزش الكترونيكي، فرهنگ اجتماعي، ساختار نظام آموزشي، مسائل فني شبكه (ماننـدپهناي باند، دسترسي به رايانه و اينترنت) عوامل ديگري هسـتند كـه سـيدنقوي (1386) آنهـا را عوامل مؤثر بر اثربخشي آموزش الكترونيكي ناميده است.
شيه (2008) بر اين موضـوع تأكيـد مـي كنـد كـه پـذيرش و كـاربرد فنـاوري اطلاعـات دربرنامه هاي آموزشي، در شكل گيري نوآوري نقش مهمـي دار د. سـالاس و كـانون بـويرز (2001)، تحليل نيازهاي آموزشي را نخستين عامل در اثربخشي آموزشهاي الكترونيكي معرفي ميكننـد .
ناگونوا و لوگا (2013) ويژگي هاي فردي، آموزشي و سـازماني را متغيرهـاي مـؤثر بـر پيامـدهاي آموزش مي دانند. سيتزمان و همكاران ( 2006) در مطالعة خود براي تعيين اثربخشي فراينـدها ي پياده سازي يادگيري الكترونيكي، با در نظر گرفتن سه مؤلفة صلاحيتها، تجربهها و نگـرش هـا ، دريافتند كه هر سه مؤلفه در توسعة يادگيري الكترونيكي تأثير دارند.
در ايران اغلب پژوهش ها بر يك يا دو عامل اساسي نظـام يـادگيري الكترونيكـي متمركزنـد
(هداوند و كاشانچي، 1392). براي مثال، مي توان به پژوهش يعقـوبي، ظفـري و ملائـي (1388) اشاره كرد كه نشان دادند تعاملات و پشتيباني مديريتي و محتوا و ابزارهاي آموزشي، در اثربخشي نظام آموزش الكترونيكي مؤثرند. در پژوهش ديگـري كـه قائـدي، عطـاران و عسـگري (1386) انجام دادند، سه عامل محتوا، قابليت دسترسي و نظام مديريت يادگيري، عوامل مؤثر بر اثربخشي نظام يادگيري الكترونيكي معرفي شدند. در پژوهش حسيني، ميرعرب رضي و رضايي (1386) بر عواملي چون شيوههاي تدريس، روش ارزيابي و طراحي صفحات وب تمركز شده است. مـيلاديو ملك محمدي (1389) بر اين باورند كه چهار عامل زيرساختي، فني، آموزشـي و پشـتيباني، بـريادگيري الكترونيكي تأثير دارند. اناري نژاد، ساكتي و صفوي (1389)، عمده ترين دلايـل كـاهشاثربخشي يادگيري هاي الكترونيكي را تناسب نداشتن محتـوا بـا نيازهـا، يكپارچـه و جـامع نبـودن دوره ها و تناسبنداشتن روشهاي تدريس بـا محتـواي دوره هـا مـي داننـد . از ديـدگاه هداونـد وكاشانچي (1392)، عوامل تأثيرگذار بر آموزش الكترونيكـي را مـي تـوان در چهـار گـروه فـردي،شغلي، سازماني و آموزشي قرار داد. يعقوبي (1388) معتقد است كه عامل پشتيباني از يـك سـو ومحتوا و ابزارهاي آموزشي از سوي ديگر، بر موفقيت نظام يادگيري الكترونيكي تأثيرگذارند.
لي، يون و لي (2009) نيز بر اساس مطالعات گسترده در زمينة آموزش الكترونيكي و با استناد به نظرية جريان، نظرية ارزيابي كيفيت خدمات و مدل پذيرش تكنولوژي، چهار دسته عوامل كلي مؤثر بر اثربخشي آموزش الكترونيكي را عوامل مرتبط با ويژگي هاي مـدرس، عوامـل مـرتبط بـاابزار آموزشي، عوامل مرتبط با محتواي مطلب تدريس شده و جذابيت دوره معرفي كردند. شكل 1 مدل پيشنهادي اين محققان را نشان مي دهد.

اثربخشي

مطالب

محتواي

دوره

جذابيت

ويژگي

مدرس

هاي

با

مرتبط

عوامل
آموزشي

ابزار

اثربخشي

مطالب

محتواي

دوره



قیمت: تومان


پاسخ دهید