د ناوری اطلاعات دانشكدة مديريت دانشگاه تهران
دورة 6، شمارة 3 پاييز 1393
ص. 474- 455

پژوهشي دربارة جامعيت محتواي پورتال هاي شهرداري هاي
پنج شهر بزرگ ايران: مطالعة چندموردي
شهين قاسمي1، سميه بخشنده2، پروانه كميجاني3
چكيده: امروزه با آرمان ايجاد شهري الكترونيك، حركت بـه سـمت خـدماترسـاني از طريـقپورتال آغازشده و تا حدودي شهرداري هاي ايران نيز در ايـن حـوزه وارد شـده انـد . هـدف ايـنپژوهش، اندازه گيري ميزان پيشرفت تحقق اين آرمان از طريق بررسي پورتال هاي شهرداري هـااست؛ چراكه نماي يك شهر الكترونيك و واسط كاربري بين فرآينـدهاي مـديريت يـك شـهرالكترونيك و شهروندان، يك پورتال است كه همة خـدمات شـهري از طريـق ايـن پورتـال در دسترس خواهد بود. در اين پـژوهش از روش مطالعـة مـوردي و از ابـزار مشـاهدة سـاختاريافتهاستفاده شده است. خدمات پورتال هاي شهرداري هاي پنج شهر تهران، مشهد، اصفهان، اهـواز وشيراز كه مركز پرجمعيت ترين استان هاي كشور هسـتند، ارزيـابي شـدهانـد و خـدمات آنـان بـاخدمات پورتال هاي چهار شهرداري منتخب غير ايراني مقايسه شده است. بر اساس نتـايج ايـنپژوهش، كمتر از 50 درصد از خدمات شهرهاي الكترونيك جهان در پورتال هاي شهرداري هـايمنتخب ايراني و كمتر از 60 درصد از اين خدمات در پورتالهاي شـهرداري هـاي منتخـب غيـرايراني در اختيار كاربران قرار داده ميشـوند . در انتهـا پيشـنهادهايي بـراي بهبـود پورتـال هـايشهرداري هاي ايراني بيان شده است.

واژه هاي كليدي: پورتال، خدمات الكترونيك، شهر الكترونيك، وب سايت.

دانشجوي كارشناسي ارشد، مديريت دولتي، پرديس فارابي دانشگاه تهران، قم، ايران
دانشجوي كارشناسي ارشد، مديريت دولتي، پرديس فارابي دانشگاه تهران، قم، ايران
دانشجوي كارشناسي ارشد، مديريت دولتي، پرديس فارابي دانشگاه تهران، قم، ايران

تاريخ دريافت مقاله: 18/02/1393 تاريخ پذيرش نها يي مقاله: 05/06/1393 نويسندة مسئول مقاله: شهين قاسمي
E-mail: Sh.ghasemi@ut.ac.ir
مقدمه
امروزه ايجاد امكان استفاده از قابليت هاي فناوري اطلاعات در حوزة امور شهري و شـهرداري بـانام ايجاد شهر الكترونيك شناخته ميشود. اغلب، شهرداري ها متوليـان ايجـاد شـهر الكترونيـكهستند. شهر الكترونيك عبارت است از امكـان دسترسـي شـهروندان بـه كليـة اداره هـا ، امـاكندرون شهري و دستيابي شبانه روزي به اطلاعات مختلف مورد نياز در هفت روز هفته، بـه شـيوه اي باثبات، قابل اطمينـان، امـن و محرمانـه (جلالـي ، 1383: 47). تنهـا نمـاي بيرونـي يـك شـهرالكترونيك، يك وب سايت يا پورتال است. پورتالي كه دسترسي به اغلب خدمات شهر را از طريق اينترنت و فقط با يك آدرس ممكن مي كند. از طريق اين پورتال كه آن را درگاه شهر الكترونيك نيز گويند، ميتوان به تمام نقاط شهر دست يافت و در كمتر از چند دقيقه به هرگونـه اطلاعـاتيكه مورد نظر است، دسترسي پيدا كرد و به آسـان تـرين روش ممكـن كارهـاي روزمـرة اداري و بانكي و ساير كارها را انجام داد (جلالي، 1383: 22). در پژوهش حاضـر محتـواي پورتـال هـاي شهرداري هاي پنج شهر تهران، مشهد، اصفهان، شيراز و اهواز كه بنا بر گزارش مركز آمار ايـران،به ترتيب مراكز پرجمعيت ترين استان هاي كشور هسـتند ، توصـيف شـده و از نظـر ابعـاد مختلـف»خدمات شهرهاي الكترونيك جهان« كه مطلوب ترين مدل از ميان مدلهـاي مختلـف انتخـابشده است، با يكديگر مقايسه شده اند. همچنين پورتال هاي چهار شهر الكترونيك بوستون، لنـدن،سانفرانسيسكو و رالي كه در زمرة برترين شهرهاي الكترونيك جهان هستند نيز، از ابعاد مختلـفخدمات شهرهاي الكترونيك جهان توصيف مي شوند و بـا يكـديگر مـورد مقايسـه قـرار خواهنـدگرفت تا درنهايت بتوان از مقايسة آنها با پورتال هاي شهرداري هاي ايراني، تصـوير واقـع گرايانـة موقعيت شهرهاي الكترونيك ايراني در ميان شهرهاي الكترونيك جهان را به دست آورد. در انتهـانيز از مقايسة پورتالهاي شهرهاي ايراني با يكديگر و با پورتال هاي شـهره اي الكترونيـك برتـرجهان، پيشنهادهايي بيان خواهد شد.
پرسش هاي اين پژوهش عبارتند از:
1. پورتال هاي پنج شهر برگزيدة ايراني كداميك از خدمات شهرهاي الكترونيـك جهـان راارائه ميدهند؟ 2. پورتال هاي چهار شهر برگزيدة جهاني كدام يك از خدمات شهرهاي الكترونيك جهان را ارائه ميدهند؟
كداميك از خدمات شهرهاي الكترونيك جهـان در چهـار شـهر برگزيـدة جهـاني ارائـهميشوند، اما در شهرهاي برگزيدة ايراني ارائه نميشوند؟
كدام خدمات ميبايست به پورتالهاي شهرداريهاي شهرهاي برگزيدة ايرانـي افـزودهشـوند؟
پيشينة نظري پژوهش شهرداري الكترونيك
استفاده از فناوري اطلاعـات ، كليـة نظـام هـاي اداري، تحقيقـاتي، قضـايي، حكـومتي و غيـره رادستخوش تغييرات و تحولات شگرفي كرده است؛ دامنة گسترش اين فناوري به شهرداري ها نيز رسيده است (ضرابي و شيخ بيگلو، 1388). شهرداري الكترونيك، سازماني است كه با بهره گيـرياز فناوري اطلاعات و ارتباطات، خدمات خود را در حوزة وظايف شهرداري به صورت سريع، قابـلدسترسي و امن در اختيار شهروندان قرار ميدهد (جلالي، 1383). در تعريفـي ديگـر، شـهرداريالكترونيكي بدين شكل تعريـف شـده اسـت: شـهرداري الكترونيكـي شـكلي از پاسـخگويي بـهشهروندان براي دريافت بهترين خدمات شهريِ به هنگـام، در 24 سـاعت شـبانه روز و هفـت روز هفته است كه امكان مشاركت هرچه بيشتر مردم را در فرآيندهاي مختلف شهري فراهم مي كند.
شهرداري الكترونيكي يكي از پايه هاي اصلي ايجاد شهر الكترونيكي بـه شـمار مـيرود كـه بايـدبه طور گسترده از فناوري اطلاعات و ارتباطات مدرن در جهت خلـق مـديريت كارآمـد ، شـفاف وسرويس دهي هاي باكيفيت براي شهروندان و كسب وكارها استفاده كند. براي نائل آمدن بـر ايـناهداف، شهرداري الكترونيكي بايد موارد زير را مد نظر قرار دهد (مستاجران و بدري زاده، 1388):
امكان انتخاب كانال هاي ارتبـاطي را بـراي شـهروندان فـراهم كنـد، امـا كانـال هـايديجيتالي را اولويت بندي كند تا امكان سوءاستفاده از اطلاعات شهروندان وجود نداشته باشد.
نيازهاي اطلاعاتي گروه هاي مختلف را در وبسايت يا پورتال شـهرداري مـدنظر قـراردهد.
سرويس ها و خدمات رساني هاي اينترنتي را به حداكثر برساند.
از توان فناوري اطلاعات و ارتباطات براي توليد سرويس هاي باكيفيت بالا استفاده كند.
تعاملات شهرداري با ساير سطوح دولت و سازمان هاي عمومي را به صورت الكترونيكي انجام دهد.
از حريم خصوصي افراد محافظت كند و انتقال اطلاعات را در بستري امن انجام دهد.
شهر الكترونيك
شهر الكترونيك، شهري است كه اجراي اكثر فعاليت هاي آن از طريق امكانات مبتني بر اينترنـتو سيستم هاي الكترونيك امكان پذير باشد. در چنين شهري ضـرورتي نـدارد مـردم بـراي انجـامكارهاي روزمرة خود، مانند پرداخت قبوض آب، برق، تلفن، پرداخت جرايم، خريد املاك يـا كـالاوقت زيادي را صرف كنند، بلكه تمام اين كارها را ميتوانند از طريق رايانة شخصي خود پـس ازاتصال به شبكة جهاني اينترنت انجام دهند. همين طور مشاركت در فعاليت هاي شـهري ، ازجملـهارتباط با مسئولان اداره ها، بنگاه هاي اقتصادي و اجتماعي، شهردار و ساير دست اندركاران شهري تا حد زيادي آسان شده و خدمات رساني به شـهروندان بـه گونـه اي سـاده تـر و مطلـوب تـر انجـامميشوند. از سوي ديگر، بر كارايي مديريتي و عملياتي شهر نيـز افـزوده مـيشـود، تـا آنجـا كـهساكنان شهر ميتوانند در اسرع وقت در جريان رويدادهاي شهر قـرار بگيرنـد و بـراي رفـع آنهـااظهار نظر كنند. در اين شهر ارتباطات و تعاملات ميان سازمان ها افزايش مي يابد و دسترسي بـهخدمات مورد نياز مردم، تجار و ديگر افراد مرتبط با شهر فراهم مي شود. با توجه به مـوارد فـوق، تعاريف مختلفي را ميتوان از يك شهر الكترونيك بيان كرد كه به چند مورد اشاره ميشود.
شهر الكترونيك عبارتسـت از امكـان دسترسـي شـهروندان بـه كليـة اداره هـا ، امـاكندرون شهري و دستيابي شبانه روزي به اطلاعات مختلف مورد نياز در هفـت روز هفتـه،به شيوه اي باثبات، قابل اطمينان، امن و محرمانه (جلالي، 1383: 47).
شهري كه در آن روي فرصت هـاي ي كـه فنـاوري اطلاعـات و ارتباطـات خلـق كـرده ، سرمايه گذاري شده تا موفقيت آن بيشتر شود و اثرگذاري آن افزايش يابد.
شهر الكترونيكي، شهري است داراي ارتباطات مخابراتي و شـبكه هـايي كـه از طـرفبخش فناوري اطلاعات براي انجام تبادل اطلاعات كنترل ميشود.
ارتباط هماهنگ برپاية شبكه براي انجام وظايف معمولي ساكنان به روش الكترونيكـيكه پيش از اين، در مدل شهر معمولي خود اشخاص آن را انجام مي دادنـد (يعقـوبي و فروردين، 1388).
شهر الكترونيك از بخش ها و اجزاي گوناگوني تشكيل شده است كه تعامل آگاهانة آنها منجر به پديدآمدن يك محيط مجازي براي زندگي الكترونيكي شده (جلالي، 1383: 63) و مدل شـهرالكترونيك را مي سازند. در مدل مفهومي شهر الكترونيك، سه سطح در نظر گرفتـه مـيشـود . در سطح نخست، مؤلفه هاي هستة شهر، زيرساخت هاي الكترونيك در نظر گرفته ميشوند. در سطح بعد، افراد حوزة كاربري شهر الكترونيك منجر به شكل گيـري م ؤلفـه هـاي دولـت الكترونيـك وكسب وكار الكترونيك خواهند شد و درنهايت در سطح سوم، مؤلفة ناظر به كـاربران اصـلي شـهرالكترونيكي يعني شهروندان و زندگي الكترونيك، استقرار خواهند يافت. ساختار مؤلفههاي اساسي شهر الكترونيكي را ميتوان به صورت شكل 1 نشان داد (شفيع زاده، 1391: 18).

زيرساخت

هاي
الكترونيك

شهر
زندگي

الكترونيك

الكترونيك

دولت

كسب

الكترونيك

وكار

زيرساخت

هاي

الكترونيك

شهر

زندگي



قیمت: تومان


پاسخ دهید