DOI: http://dx.doi.org/10.22059/jitm.2014.50874
د ناوری اطلاعات دانشكدة مديريت دانشگاه تهران
دورة 6، شمارة 2 تابستان 1393 ص. 208- 187

بررسي تأثير آمادگي الكترونيكي بر فراموشي سازماني
(مورد مطالعه: سازمان هاي دولتي شهر بوشهر)
19621508157972

سيد يعقوب حسيني، علي رقيبزاده، امين قائمي
چكيده: در عصر حاضر، دو عنصر دانش و فناوري در سازمانها اهميت زيادي يافته اند. گـاهيسازمانها به دليل آشفتگي اطلاعاتي، ناآگاهانه دانش و مهارت هاي خود را فراموش مـي كننـد وگاهي براي چابكي بيشتر به فراموشي آگاهانة دانش ها و مهارت هاي خود رو آورده اند. برخـي ازفراموشي ها براي سازمان مفيد و برخي ديگر زيانبار بوده اسـت . فنـاوري اطلاعـات زمينـه اي را فراهم آورده تا سازمان ها براي نگه داشت و فراموشي دانش هـا و مهـارت هـا از توانـايي بيشـتريبرخوردار شوند. هدف اين پژوهش بررسي نقش آمادگي الكترونيكي در فراموشي سازماني مفيـدو مضر است. اين پـژوهش از نظـر هـدف كـاربردي و از نظـر روش گـردآوري دادههـا از نـوع پيمايشي است. براي آزمون مدل مفهـومي پـژوهش، تعـداد 109 پرسشـنامه در جامعـة آمـاريپژوهش (سازمان هاي دولتي شهر بوشهر) توزيـع شـده و فرضـيه هـاي پـژوهش بـا اسـتفاده ازمدل سازي معادلات ساختاري و نرمافزار AMOS آزموده شدند. نتايج پژوهش نشان مي دهد كه ميزان آمادگي الكترونيكي روي ميزان فراموشي مفيد داراي تـ أثير مثبـت و بـر فراموشـي مضـرداراي تأثير منفي است.

واژه هاي كليدي: آمادگي الكترونيك، فراموشي سازماني، مدل سازي معادلات ساختاري، يادگيري سازماني.
مقدمه
اساس رقابت سازمان ها در اقتصاد كنوني، از منابع مشهود و غير مشهود پيشين به دانش و تمركز بر نظام هاي اطلاعاتي تبديل شده است. كسبوكارهايي كه بتوانند به صورت كارا دانش موجود در سازمان را حفظ و از آن در جهت فرآيندهاي كسب وكار استفاده كنند، از مزيت رقابتي مناسبي در بازار برخوردار خواهند شد (طالبي و سليمي تركماني، 1387).
هر روزه تغييرات زيادي در دانش و مهارت سازمانها اتفاق ميافتد. بـراي كار امـدي بيشـتر،سازمانها علاوه بر حفظ دانش ها و مهارت هاي مورد نياز خود، نيازمند اين هستند كه دانش هـايقديمي و غيرضروري خود را كنار بگذارند تا بتوانند مانايي خود را حفظ كنند. امـا يـادگيري فقـطمحدود به دانش افزايي نبوده و در مواردي كنار گذاشتن دانش غيرمفيد، لازمة يادگيري سـازمانياست. اين مفهوم در ادبيات سازماني با عنوان فراموشي سازماني شـناخته مـي شـود . بنـا بـه بـاورمارتين و فيليپس، فراموشي سازماني يكي از فرايندهاي مهم يادگيري سازماني اسـت (فرنانـدز وسونه، 2009). فراموشي سازماني گاهي براي سازمان زيان بار است و گاهي نيز فراموشي دانش هـاو مهارت ها مي تواند اثرات مثبتي را در سازمان به همراه آورد. به بيان ديگر، همة فراموشـي هـا درسازمان مفيد نيستند و در پارهاي از موارد، سازمان ها با كنار گذاردن بخشي از دانشها و مهارتها دچار زيان شدهاند. پرسشي كه دربارة فراموشي سازماني مي توان طرح كرد، اينكه فراموشي تا چه اندازه تحت تأثير زيرساخت ها و فرايند هاي فناوري اطلاعات است.
تغييرات شديد در عصر كنوني، چالش ها و فرصت هايي را براي سازمان ها بهوجود آورده است (قدم زن جلالي، 1388). امروزه ظهور و گسترش فناوري مدرن اطلاعاتي، موجـب بـروز تحـولي شگرف در مناسبات حاكم بر جامعة بشري شده و فرصتهاي زيادي را در اختيار سازمانهـا قـرارداده است (محسن نژاد، شبيري و عبادزاده، 1389).
فناوري اطلاعات، فرصت هاي جديدي را براي بهبود بهره وريِ سازمان هـا پديـد آورده اسـت
(مقيمي و حسينزاده، 1392). فناوري اطلاعات يكي از ابزارهـاي مهـم در نگـه داشـت و خـروجدانش در سازمان شناخته ميشود. يكي از فرصت هايي كه فناوري اطلاعـات در اختيـار سـازمانقرار داده است، توانايي خـروج دانـش (فراموشـي ) و نگهـداري دانـش سـازماني اسـت. فنـاوري اطلاعات با ايجاد بستر مناسب، نقش بسيار فعالي در امر يادگيري دارد؛ به گونهاي كه يادگيري بـااستفاده از فناوري اطلاعات بسيار كاراتر شده است. از سوي ديگـر ، نقـش فنـاوري اطلاعـات درفرايند فراموشي به خوبي مشهود است. سازمانهايي كه به دنبال كنار گذاشتن و فراموشي رويه هايي ناكارا در سازمان هستند، به كمك فناوري اطلاعات ميتوانند اين امر مهم را انجام دهند.
با توجه به اهميت دو مفهوم آمادگي سازمان در زمينة فناوري اطلاعات و فراموشي سـازمانيو نبود پژوهشي در اين زمينه (خـلأ نظـري) و نيـز ، اهميـت فنـاوري و فراموشـي در عمليـات وفرايندهاي سازمان هاي امروزي به صورت عملي (اهميت كاربردي)، اين پژوهش در پي پاسخ بـهاين پرسش است كه آيا آمادگي الكترونيكي سازمان روي فراموشي سازماني تأثير دارد يا خير؟ به بيان ديگر، در اين پژوهش تأثير ميزان آمادگي الكترونيكي بر فراموشي مفيد و مضر سـازماني درسازمان هاي دولتي شهر بوشهر مورد تحليل علمي و ميداني قرار مي گيرد.
پيشينة نظري پژوهش فراموشي سازماني
نخستين بار هدبرگ مفهوم فراموشي سازماني را با بيـان ايـن نكتـ ه توسـعه داد كـه سـازمان هـامي توانند به صورت خواسته دانش خود را كنار بگذارند. او بيان كرد كه سازمان ها بـراي پيشـرفت، مي بايست دانش قديمي و غيرضروري خود را بهصورت عامدانه كنار بگذارند و اگر چنين رفتـارينداشته باشند، مانايي آنها با خطر روبه رو مي شود. هر چنـد او بـه صـورت مسـتقيم بـه فراموشـيسازماني اشاره نميكند، اما به طور غير مستقيم به دو جنبة فراموشـي خواسـته و ناخواسـته اشـارهدارد. در بعد نخست، سازمان دانش فعلي را به طور خواسـته كنـار مـيگـذارد و در بعـد دوم نيـز، سازمان به طور ناخواسته دانش سازماني را از دست ميدهد (هـدبرگ ، 1981). اگـر دانـش فعلـيسازمان براي سازمان سودمند است، سازمان ميبايست در حفظ آن كوشا باشد. همچنين او بيـانكرد كه اگر دانش فعلي براي سازمان سودمند نيست، سازمان ميبايست دانش موجـود را قبـل ازاينكه دانش جديد را بياموزد، فراموش كند (آرگوت، بكمن و اپلي، 1990).
دي هالن، فليپس و لورنس (2004) و آزمي (2008) به دستهبندي انـواع فراموشـي سـازمانيپرداختند كه به ترتيب در شكلهاي 1 و 2 نمايش داده شده است. دستهبندي آنهـا بـر اسـاس دوبعد انجام گرفته شده است. بعد نخست، شامل نوع دانش فراموش شده (دانش نو ورود و قديمي) و بعد دوم، شامل پيامدهاي فراموشي (مثبت و منفي) است. آنها بيان كردند كه فراموشي ميتواند پيامد مثبت و منفي داشته باشد. پيامد منفي و مثبت فراموشي ميتواند براي هر دو نوع دانش نـوورود و قديمي رخ دهد.

دانش

نوع

ناآگاهانه

آگاهانه
فراموشي

وش
ر

دانش
ورود

نو

قديمي

دانش

يادگيري

زدايي

حافظه

نابودي

در

ناتواني
دانش

كسب

بد

عادت

از

اجتناب

دانش

نوع

ناآگاهانه

آگاهانه

فراموشي

وش

ر



قیمت: تومان


پاسخ دهید